Fiets (en fiets/ov) spelen ook rol in nieuw verkeersmodel MRDH

20 december 2017

Waar normaal gesproken de auto een primaire rol speelt bij de ontwikkeling van een verkeersmodel, kent het nieuwe verkeersmodel van de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH) een bredere aanpak: zowel de fiets als de combinatie van fiets en het ov-netwerk nemen in dit verkeersmodel en belangrijke plaats in. Goudappel Coffeng voerde dit project uit in nauwe samenwerking met de MRDH en de gemeenten Rotterdam en Den Haag. “We hebben een kwaliteitsslag gemaakt door fietsverkeer, gsm-data, en de keten fiets/ov hierin te verwerken,” weet projectleider Stefan de Graaf.

De afgelopen twee jaar richtte het mobiliteitsbeleid van de MRDH zich op het verbeteren van de regionale bereikbaarheid voor alle modaliteiten. Verkeersmodellering is in dit proces een essentieel beleidsondersteunend middel. Met de oprichting van de MRDH heeft de regio twee verkeersmodellen tot zijn beschikking gekregen, oorspronkelijk ontwikkeld om het beleid van de voormalige regio’s Rotterdam en Haaglanden te ondersteunen. Twee niet identieke modellen - die bovendien alleen gezamenlijk de MRDH-regio afdekken - bleek de afgelopen jaren echter geen ideale situatie. Een nieuwe stap naar één nieuw, MRDH-model was nodig.

Verder dan samenvoegen
Stefan de Graaf: “We gingen hierbij verder dan het samenvoegen van twee bestaande modellen. De laatste jaren zien dat de modaliteiten OV en fiets, en vooral de combinatie van die twee, in stedelijke regio’s een vlucht neemt. Traditioneel gezien zijn dit niet de beste aspecten van multimodale verkeersmodellen, die nog steeds merendeels voor het gemotoriseerd verkeer worden ontwikkeld en ingezet. Daarnaast bieden nieuwe databronnen steeds meer mogelijkheden om modellen beter op de werkelijkheid te laten aansluiten.” 

Het nieuwe MRDH-model speelt optimaal in op deze trends en ontwikkelingen. Stefan: “We behouden het sterke punt van de bestaande modellen, namelijk het modelleren van verkeerseffecten op lokaal en regionaal niveau, uitgebouwd met nieuwe functionaliteiten. Beproefde pilots op het gebied van fietsmodellering, ketenmobiliteit en het gebruik van GSM-data vinden nu voor het eerst gecombineerd hun weg naar een operationeel verkeersmodel.”

Vanaf 1 januari beschikt de MRDH over één regiobreed, actueel, data-driven verkeersmodel.. “Hiermee kan het mobiliteitsbeleid van de MRDH en de inliggende gemeenten de komende jaren optimaal ondersteund worden,” aldus Stefan de Graaf. 

Betere prognoses
“Bij het modelleren van verplaatsingspatronen in verkeersmodellen ging het tot nu toe vooral over de auto. De positie van openbaar vervoer en vooral de fiets was zelfs in grootstedelijke modellen ondergeschikt aan die van de auto. Dat leidde tot onjuiste prognoses. In bijvoorbeeld Rotterdam is het autoverkeer op het kordon rond de binnenstad in de afgelopen 15 jaar langzaam afgenomen. Daarentegen is het fietsverkeer de afgelopen 10 jaar met 60% gegroeid. In het bestaande verkeersmodel was deze ontwikkeling onvoldoende zichtbaar.”

Wat ook uit niet bestaande modellen naar voren kwam, is dat een groot deel van de verplaatsingen met het OV als voortransport de fiets kent. Of dat er een duidelijke relatie ligt tussen hoogwaardigheid van het OV en het aandeel fietsers in het voortransport. “Door het omvormen van een gewone buslijn naar een HOV-buslijn neemt bijvoorbeeld het aantal fietsers in het voortransport met meer dan de helft toe. Waar fiets en openbaar vervoer als hoofdmodaliteiten elkaar in de meeste verkeersmodellen nu beconcurreren, versterken ze elkaar in de praktijk juist,” zo constateerden de modelbouwers.

In het nieuwe model is dit ondervangen door een volledig nieuw fiets- en OV-netwerk te gebruiken en deze bovendien aan elkaar te koppelen. Het fietsnetwerk is zeer fijnmazig en de routekeuze is afhankelijk van talloze netwerkkenmerken die de fietsersbond onderscheidt. Doordat de OV-modellering gebruikt maakt van dit fijnmazige fietsersbondnetwerk wordt de voor- en natransportreistijd voor OV veel gedetailleerder bepaald én zijn fietsintensiteiten naar stations te berekenen. Ook zijn – behalve de bestaande optie lopen-ov-lopen –  nu ook de combinaties fiets-ov-lopen, lopen-ov-fiets en fiets-ov-fiets in het modelsysteem opgenomen. Per saldo worden de prognoses van alle modaliteiten hierdoor nauwkeuriger ingeschat.

Data-driven-verkeersmodellering
Een andere noviteit is dat in het nieuwe model intensief gebruik wordt gemaakt van GSM-data. Geanonimiseerde locatiegegevens van mobiele telefoons zijn gebruikt om het reisgedrag (bestemmingskeuze) in het verkeersmodel vrijwel één op één over te nemen uit gemeten data. Hiermee is het MRDH-verkeersmodel het eerste Nederlandse verkeersmodel is dat van deze vorm van big data gebruik gaat maken. Dit is een grote stap voorwaarts om op afzienbare termijn verkeersmodellen volledig uit waargenomen verplaatsingen op te stellen.

Het nieuwe verkeersmodel is vanaf 1 januari 2018 in gebruik bij de MRDH en alle inliggende gemeenten.