Goudappel onderzoekt: de impact van Smart Mobility op de vitaliteit van centrumgebieden

30 april 2019

In de politieke discussie wordt veel gerept over de bereikbaarheid, ruimtelijke kwaliteit en het parkeertarief van centrumgebieden. Dan komt al snel de term Smart Mobility om de hoek kijken en de daaraan gekoppelde ontwikkelingen zoals zelfrijdende auto’s, delen en mobiliteitsdiensten. Vooruitlopend op de publicatie van de derde Vitaliteitsbenchmark onderzoekt Goudappel Coffeng wat de impact van Smart Mobility kan zijn. Begin juni 2019 komt de derde editie van de Vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden uit: Nederlands grootste centrumgebieden gerangschikt op 20 gemeten aspecten.

Smart Mobility speelt een rol in het huidige centrumbezoek. In veel steden gaan de ontwikkelingen snel: zero-emissie stadsdistributie, meer ruimte voor de (elektrische) fietser en voetganger en deelconcepten van parkeervoorzieningen voor bewoners (avond) en bezoekers (overdag). Daarom is het zaak de kansen te benutten en zo optimaal mogelijk in te zetten.Daarbij geldt dat elke stad zijn eigen problematiek en bijbehorende uitdagingen kent. Een goed toekomstbeeld is belangrijk. Het inzicht in de feiten is daarbij van essentieel, zoals bezoekersstromen en -profielen, parkeerdruk en bereikbaarheid.

Smart Mobility: meer dan technologie
Veel studies[1] richten zich op de technologische kant van Smart Mobility. Door technische ontwikkelingen kunnen voertuigen in toenemende mate zelf rijden en worden reizigers steeds beter geïnformeerd en ondersteund om via een combinatie van vervoerwijzen de eindbestemming te bereiken. Een goed voorbeeld is via intelligente toegangssystemen bepaalde voertuigen wel/niet toe te laten voor de bevoorrading van centrumgebieden ter bevordering van zero-emissie stadlogistiek. Alleen het ontwikkelen van technologie leidt niet tot veranderingen; in welke mate gaan mensen daadwerkelijk gebruik maken van deze mogelijkheden? En welke effecten treden dan op?

Het is van belang te kijken naar de ruimtelijke implicaties en beleidsimplicaties van het gebruik van nieuwe technologie. Wij onderzochten dit recent[2] en komen tot de conclusie dat de lokale situatie om maatwerk vraagt. Bijvoorbeeld: in een stad waar veel regionale bezoekers komen is het kansrijk om elektrische fietsen en speed pedelecs de ruimte te geven.

Ook zien wij de ontwikkelingen in het anticyclisch parkeren snel vorderen. Bewoners zijn vaker bereid om de ‘vaste’ parkeerplek in te leveren om zo tot een ruimtelijk optimaler systeem te komen. Dit is vooral kansrijk in gemengde milieus, waar diverse functies zijn geclusterd.

Diverse organisaties doen uitspraken over de (mogelijke) effecten van deelauto’s en zelfrijdende auto’s en zien bijvoorbeeld grote mogelijkheden om een substantieel deel van het parkeerareaal op te heffen en daarmee beschikbaar komen voor andere functies[3]. Vanuit herkomstgebieden (woongebieden) is het realistisch te verwachten dat bij omarming van deelauto’s een afname in de parkeerbehoefte plaatsvindt. Aan de bestemmingskant is dit veel minder het geval. De aantrekkelijke binnensteden worden steeds drukker bezocht. Daar komt nog eens bij dat door urbanisatie de bevolkingsdichtheden in de steden naar verwachting alleen maar toenemen. Dit leidt tot een toename van het aantal parkeerders; zeker op piekmomenten in de week en tijdens evenementen.

Inzicht in profiel

Voor alle steden geldt dat het belangrijk is een goed inzicht te hebben in het huidige profiel van het centrum, de bezoeker, de bijbehorende mobiliteitsvraag en de verandering richting de toekomst hierin. Wat is realistisch en kansrijk om op in te zetten? Vervolgens is maatwerk met Smart Mobility mogelijk. Zet in op technologische ontwikkelingen die het toekomstbeeld ondersteunen en aansluiten bij de wensen van bezoekers en bewoners.  Een eerste stap om inzicht te geven in dit profiel zijn de resultaten van de Vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden, waarvan de resultaten in de eerste week van juni 2019 beschikbaar komen.

[1] Bijvoorbeeld: Roland Berger, Automotive disruption radar (2017), New Mobility Now, WSP (2017)

[2] Smart Mobility, what if? Verkenning van de ruimtelijke impact van smart mobility maatregelen, februari 2018

[3] Bijvoorbeeld: Deloitte meldt dat 40% van de parkeerplaatsen in 2040 in Nederland opgeheven kunnen worden.