Vier thema's voor PLATOS colloquium 2019: van data via analyse en modelleren tot beleid

1 maart 2019

Op woensdag 13 maart  wordt voor de 19e keer het Platos Colloquium georganiseerd. Het congres vindt plaats in de Bouwcampus van de TU Delft. Goudappel Coffeng en DAT.Mobility verzorgen tijdens de dag een viertal presentaties. Vier presentaties waarbij we ingaan op veranderend verplaatsingsgedrag en nieuwe mobiliteitswensen en hoe Goudappel Coffeng en DAT.Mobility met modellen opdrachtgevers ondersteunt bij beleidsontwikkeling over deze onderwerpen.

1) Multimodaal rekenen in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag
Rotterdam is een stad in beweging. Steeds meer mensen trekken naar de stad. De druk op de stad neemt toe en daarmee de vraag hoe de stad bereikbaar én leefbaar te houden. Dit dilemma houdt ook de gemeente Rotterdam bezig.

Integrale benadering
Niet alleen bereikbaarheid, maar een integrale benadering van gezondheid, economie en leefbaarheid en bereikbaarheid is nu het devies. Daarbij staan de modaliteiten fiets en OV steeds vaker bovenaan het verlanglijstje van politici. Om in dit spectrum beleidsrichtingen te kunnen afwegen blijft kwantificering van belang. Het verkeersmodel van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag is dan ook afgelopen jaar veelvuldig ingezet om onder andere het OV-plan 2040 en de komst van een nieuwe oostelijke stadsbrug te onderbouwen.

Roel van Rijthoven & Rianne Roeleveld praten jullie in deze sessie bij over de toepassingsmogelijkheden van hoogwaardige stedelijke verkeersmodellen in deze veranderende beleidsmatige context.

2) Mobility as a Service
Mobility as a Service (MaaS) is een relatief nieuw mobiliteitsconcept waarin reizigers hun ritten kunnen plannen, kiezen en betalen via één serviceprovider. Omdat MaaS kan bijdragen aan de bereikbaarheids- en duurzaamheidsopgaven, verschijnt het steeds vaker op de agenda van beleidsmakers. Om hen te kunnen adviseren is het gewenst om te rekenen aan MaaS-proposities in strategische verkeersmodelsystemen. Voordat hier überhaupt invulling aan gegeven kan worden is het van belang de potentie van een specifieke MaaS-propositie per gebied te bepalen. Hiervoor ontwikkelden we de MaaS-potentiescan.

MaaS-potentiescan
De MaaS-potentiescan bepaalt voor de hele Nederlandse populatie de kans dat een gegeven MaaS-propositie aangeschaft wordt. Het model gebruikt een gedragsmodel wat de MaaS-propositie afweegt tegen het huidige mobiliteitsgedra: 128 persoonstypen en een population synthesizer om deze persoonstypen voor alle CBS-buurten in Nederland te onderscheiden. In de MaaS-potentiescan bestaat een MaaS-propositie uit een combinatie van abonnementsvorm (mobiliteitsbundel of betalen naar gebruik), maandelijkse kosten, het aantal dagen OV-gebruik in bundel, het aantal uren deelautogebruik in bundel en/of het tarief voor deelautogebruik en de mogelijkheid om deelauto’s op de bestemming achter te laten. De laatstgenoemde variabele representeert feitelijk ook zelfrijdende voertuigen.

Het huidige mobiliteitsgedrag wordt afgeleid van de bereikbaarheid uit digitale netwerken en uit vervoerwijze- en bestemmingskeuzen door Mobiele Telefoniedata vertaald naar CBS-buurt. Dit gekoppeld aan de kenmerken van het MaaS-abonnement geeft voor alle 13.000 CBS-buurten in Nederland de kans op de aanschaf van een abonnement. Het levert an sich al zeer bruikbare info op voor beleidsmakers en is de eerste stap in het daadwerkelijk rekenen aan MaaS.

Luuk Brederode gaat tijdens de presentatie in op de achterliggende uitgansgpunten van de scan en de resultaten.

3) Nederlands Verplaastingspanel brede basis voor verkeersmodellen
Strategische verkeersmodellen hebben in Nederland vrijwel allemaal gemeen dat ze worden geschat op verplaatsingsdata uit het Onderzoek Verplaatsingen in Nederland (OVIN). Het OViN is al decennia van grote waarde voor verkeersmodelonderzoek, maar kent ook zijn beperkingen. Met name op het laagste schaalniveau in steden en kernen.

Verplaatsingsgedrag van 20.000 Nederlanders meten
Er wordt hard gewerkt aan additionele bronnen die van nut kunnen zijn als input voor verkeersmodellen. Het Nederlands Verplaatsingspanel (NVP) wil op basis van sensing technology in mobiele telefoons via GPS continu het verplaatsingsgedrag van 20.000 Nederlanders gaan meten. De eerste data stromen sinds eind 2018 binnen en bieden nu al waardevolle inzichten.

Peter van der Mede bespreekt in deze presentatie de mogelijkheden van deze nieuwe databron voor verkeersmodelonderzoek.

4) Het modelleren van nieuwe mobiliteit: een agent-based toepassing voor Almere
Het nieuwe verkeersmodel voor Almere is het eerste strategische verkeersmodel in Nederland dat gebruik maakt van BRUTUS. Deze agent-based benadering speelt in op het sterk veranderende verplaatsingsgedrag dat door traditionele modellen steeds lastiger kan worden beschreven.

BRUTUS modelleert alle gemaakte ketens van verplaatsingen voor elk individu
Verkeersbeleid in een binnenstedelijke omgeving vraagt - door een andere samenstelling van de bevolking met specifieke gedragingen en voorkeuren – een geheel ander beleid dan in de buitenwijken van de stad. BRUTUS modelleert alle gemaakte ketens van verplaatsingen voor elk individu afzonderlijk, op basis van deze voorkeuren. Dit maakt het mogelijk om het verplaatsingsgedrag van specifieke bevolkingsgroepen en beleidsmaatregelen te onderzoeken. Zo kunnen de effecten van veranderend menselijk gedrag worden onderzocht. Denk hierbij aan de introductie van nieuwe vervoersconcepten zoals de e-bike, de deelauto of Mobility-as-a-Service. Maar ook aan door vergrijzing veranderende activiteitenpatronen of een toename van deeltijdbanen en thuiswerken.

Sinds september 2018 wordt er gewerkt aan dit nieuwe verkeersmodel voor de gemeente Almere met als doel in de zomer van 2019 volledig operationeel te zijn. Bernike Rijksen & Rogier Koopal praten jullie bij over de resultaten so far, de uitdagingen en mogelijkheden.