Analyseer

Analyseer: wat levert het op?

Argumenten om te investeren in (snelle) fietsvoorzieningen kunnen per gesprekspartner verschillen, maar altijd geldt: het is maatschappelijk nuttig om te investeren in de fiets. Bekend is dat investeringen in de fiets relatief goedkoop zijn, zeker in vergelijking tot grootschalige auto- en openbaarvervoerprojecten. Zie figuur.

Elke fietser die vaker of verder gaat fietsen, levert geld op voor de maatschappij door de milieu- en vooral gezondheidswinst die dat met zich meebrengt (zie kader). En zeker als die fietser eerst in de auto zat (en daardoor reistijdwinst voor andere automobilisten achterlaat) of uit het openbaar vervoer komt (en daardoor minder subsidie nodig heeft om zijn reis te maken). De fietsers als weldoeners voor zichzelf, de wereld, en de achterblijvende auto- en OV-reizigers.

Gezondheidswinst
Het wondermiddel voor het eeuwige leven is er (nog) niet maar de fiets komt een heel eind. Wie overstapt van de auto naar de fiets verlengt zijn levensverwachting met 3 tot 14 maanden. De mogelijke verlaging van de levensverwachting door meer blootstelling aan luchtverontreiniging (0,8 tot 40 dagen) en verkeersonveiligheid (5-9 dagen) valt daarbij in het niet.

En pak je die gezondheidswinst ook mee als je op een elektrische fiets gaat zitten? TNO deed al een aantal jaren geleden een test. Zonder ondersteuning leverden gezonde fietsers een gemiddeld vermogen van 118 Watt. Op een elektrische fiets verbrand je circa 94 Watt. 20% Minder verbranding van calorieën dus. Dan maar de gewone fiets pakken? Ja, idealiter wel. Maar wat blijkt? Gebruikers van een elektrische fiets gaan veel vaker en verder op de fiets dan voorheen. Ook veel meer dan ze zelf hadden gedacht.

Tim Jones had er een interessante presentatie over op Cycling Cities

Daarmee is de e-bike ook voor de gezondheid een fantastische investering. En voor wie het weten wil: ook de extra stroom die je verbruikt om de batterij op de laden valt volledig in het niet bij het energieverbruik van een auto. Milieu Centraal houdt het op een factor 50.

De files oplossen?
Dat je met een fietssnelweg de files op de parallelle autosnelweg zou kunnen oplossen is helaas een illusie. Dat komt door het volgende. Op verbindingen op regionale schaal, waar de meeste autofiles optreden, is de auto verreweg dominant als vervoerwijze. Een paar dikke stromen tussen steden met veel OV uitgezonderd (AVV, Personenvervoer vanuit ruimtelijk perspectief). Tegelijkertijd is het aandeel van de fiets op de afstand tussen de 7,5 en 15 kilometer heel bescheiden. Zou het al lukken dit aandeel te verdubbelen, dan is het nog steeds een druppel op een gloeiende plaat.

De benodigde reductie van het aantal auto’s in de spits om de files te laten verdwijnen is echter ook slechts beperkt. Helaas is er ook nog het terug-naar-de-file-effect. Zodra de filedruk afneemt besluiten anderen de weg weer op te gaan, terug naar de auto, terug naar de filegevoelige route of terug naar het filegevoelige tijdstip. Fijn voor diegenen, maar de file is bijna weer net zo lang als voorheen. Otto van Boggelen schreef daar een helder artikel over in Fietsverkeer

Let op: dat wil niet zeggen dat je dan maar niet moet investeren in de fiets op regionale verplaatsingen. De maatschappelijke winst is er wel degelijk. Je ziet het alleen niet zo 1-2-3 terug in de filelengte. Het is wel een oproep om niet te overdrijven in de lengte van de snelle fietsroutes: de te behalen winst op een stuk van 7,5 tot 10 km is echt veel groter dan op een stuk van 15-30 km. En ja, de elektrische fiets zorgt ervoor dat je met hetzelfde gemak een flink stuk verder kunt fietsen. Maar voor 20 kilometer ben je toch nog steeds bijna een uur aan het trappen. Daar is best een markt voor, maar niet voor iedereen en elke dag. En ook niet voor alle ritjes. Je gaat tenslotte ook niet 2 x 10 km fietsen om een brood te kopen. Dat betekent dat je best een snelle fietsroute kunt maken van 15, 20 of 30 kilometer. Als er onderweg ook maar fietsers bij komen, die dus maar een deel van de route fietsen.

MKBA 
De fiets is gezond, goedkoop en milieuvriendelijk. Dat wisten we al. Maar dat investeringen in fietsinfrastructuur meer opleveren dan dat ze kosten, is nieuw. Dit blijkt uit Maatschappelijk kosten en baten analyses die voor diverse fietsprojecten zijn uitgezocht. Investeringen in de fiets, krijg je als maatschappij weer terug. Één van de eerste fietsroutes waar een MKBA voor is uitgevoerd is de snelfietsroute Nijmegen-Cuijk. In 2013 becijferde bureau Decisio dat de maatschappelijke baten van deze snelfietsroute hoger zijn dan de investeringen die gemoeid zijn voor de realisatie. De belangrijkste baten zijn de reistijdwinsten die ontstaan voor bestaande en nieuwe fietsers en de gezondheidsbaten. Ook minder milieubelasting en minder congestie voor het autoverkeer zijn belangrijke maatschappelijke winsten. In het voorbeeld van de fietsroute tussen Nijmegen en Cuijk is becijferd dat de verhouding tussen de maatschappelijke baten een factor 1,6 ten opzichte van de kosten van het project is (bron: Decisio, 2013). Ook recent onderzoek naar het effect van snelle fietsroutes in Vlaanderen (fietsostrada's) laat zien dat alleen al de gezondheidseffecten voldoende zijn om een snelle fietsroute maatschappelijk te laten renderen.

Terug naar Fietsfeuilleton.