Mobiliteit Merwedekanaalzone

17 april 2018

Utrecht is de sterkst groeiende stad van Nederland. Het Rijk en de gemeente Utrecht verwachten dat de stad tussen 2025 en 2030 meer dan 400 duizend inwoners zal tellen; een groei van circa 17% ten opzichte van 2017. Naar verwachting groeit het aantal arbeidsplaatsen en bezoekers mee. In het verlengde van de nationale Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte en de gemeentelijke Ruimtelijke Strategie 2016 kiest de stad Utrecht ervoor om de groei op te vangen met verstedelijking binnen bestaand stedelijk gebied.

De Merwedekanaalzone is door Utrecht aangewezen als binnenstedelijke ontwikkellocatie voor 6.000 tot 9.000 nieuwe woningen. De Merwedekanaalzone moet een complete stadswijk worden die een toonbeeld is van gezond en duurzaam leven: met vernieuwende toepassingen van hergebruik, energiewinning, klimaatadaptie en innovatieve mobiliteitsoplossingen. De Merwedekanaalzone wordt niet alleen een plek voor prettig wonen, maar zal ook functioneren als een nieuwe verbindende schakel tussen de omliggende wijken.
De gemeenteraad van Utrecht heeft in februari 2018 de milieueffectrapportage (MER) en Ruimtelijke Agenda van de Omgevingsvisie Merwedekanaalzone vastgesteld. In de MER staat dat er in de Merwedekanaalzone 6.000 woningen bij kunnen komen. In de Ruimtelijke Agenda zijn vragen opgenomen om te onderzoeken of er op een verantwoorde en gezonde manier op termijn kunnen doorgroeien naar 9.000 woningen erbij in het gebied.
Een deel van de onderzoeken gaat over mobiliteit. Hiervoor heeft de gemeente samen met de ontwikkelende partijen twee onderzoeken laten uitvoeren. Bij beide onderzoeken is Goudappel Coffeng betrokken. De uitkomsten van deze mobiliteitsonderzoeken worden gebruikt voor het maken van deel 2 van de Omgevingsvisie: het zogenoemde Uitwerkingsplan.

Mobiliteit: inzichten uit onderzoek
Het gaat allereerst om het onderzoek Mobiliteit Merwedekanaalzone. Dit onderzoek gaat in op de strategische mobiliteitsvragen uit de omgevingsvisie Merwedekanaalzone. Hierin zijn de inzichten uit het onderzoek naar het mobiliteitsconcept verwerkt.
Met het Utrechtse verkeersmodel is onderzocht wat er met de bereikbaarheid en leefbaarheid gebeurt rondom de Europalaan bij volledige transformatie van de Merwedekanaalzone met 9.000 woningen in 2030. Bij de analyse zijn de grenzen opgezocht van wat mogelijk is binnen de kaders van het huidige beleid. Dan gaat het bijvoorbeeld om een gemiddelde parkeernorm van 0,7 parkeerplaats per woning.

Uit de analyse blijkt dat de Merwedekanaalzone dan zoveel autoverkeer zou veroorzaken, dat de bereikbaarheid van de omgeving van de Merwedekanaalzone in het gedrang komt. Ook kunnen fietsers en voetgangers niet meer veilig oversteken. Een toename van inwoners, arbeidsplaatsen en bezoekers in Utrecht zal gepaard gaan met meer verplaatsingen van mensen. Juist bij binnenstedelijke verdichting in de bestaande stad is het wenselijk dat deze mobiliteitsgroei wordt opgevangen zonder dat dit te koste gaat van de fysieke ruimte in de stad. Dit vergt een verschuiving van autogebruik naar lopen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit, die verder gaat dan de huidige ambities van de stad.

Het totale ruimtegebruik van mobiliteit wordt gevormd door de combinatie van het aantal mensen in Utrecht, de verdeling over de vervoerwijzen en het ruimtegebruik per persoon van elke vervoerwijze. Om bij een toenemend aantal mensen het totale ruimtegebruik voor mobiliteit op hetzelfde niveau te houden, is het nodig dat mensen meer kiezen voor ruimte-efficiënte vormen van mobiliteit (lopen, fietsen en openbaar vervoer). De gemeente Utrecht wil dat binnenstedelijke verdichting bijdraagt aan een gezonde toekomst, waarin economische vitaliteit, toeristische aantrekkingskracht, culturele vitaliteit, leefbaarheid, veiligheid en duurzaamheid in wijken en buurten met elkaar verbonden zijn (Healthy Urban Living). Lopen en fietsen voor winkelen, woon-werkverkeer en recreatie draagt hier aan bij.


Multimodale deelhubs
Het tweede onderzoek gaat over het Mobiliteitsconcept voor Merwede (waar Goudappel Coffeng samen met Rebel aan heeft gewerkt). Hierin wordt het concept van multimodale mobility HUBS uitgewerkt als innovatieve oplossing voor Merwede (het deelgebied tussen de Utrechtse Wilhelminalaan en de Beneluxlaan), en mogelijk voor andere binnenstedelijke verdichtingsgebieden. Aandacht wordt hier onder andere besteed aan deelauto's (verspreid door het gebied over de ondergrondse parkeergarages), een HOV-verbinding (langs Merwede loopt een HOV-verbinding met diverse haltes, in eerste instantie in de vorm van een hoogwaardige busverbinding), taxi’s op afroep (en op termijn zelfs zelfrijdende voertuigen op afroep), pakketwanden (in elke parkeergarage komt een onbemande pakketwand), deelfietsen (elke paar honderd meter kunnen bewoners een standaard-deelfiets ontgrendelen) en de aanwezigheid van dagelijkse voorzieningen zoals een stomerij en koffiebar rondom de HUB (zie ook figuur hieronder). 

Opdrachtgever: Gemeente Utrecht
Jaar: 2017-2018