We hebben een minister voor beleving nodig - dit is waarom
Na enkele turbulente politieke jaren, is er binnen een mum van tijd een nieuw kabinet tot stand gekomen. En dan ook nog een minderheidskabinet: een unicum in de Nederlandse naoorlogse geschiedenis. Een minderheidsformatie vraagt van bewindslieden een goed luisterend oor: er moet immers voor elke beslissing een meerderheid gezocht worden buiten de coalitie. Op basis waarvan smeed je dan meerderheden? In onze optiek is kijken vanuit de mens een belangrijke manier om gemeenschappelijkheid te zoeken. En hoe kan dat beter, dan vanuit de belevingswereld van de inwoners te redeneren. Het is daarom tijd om plannen en beleid te toetsen aan de daadwerkelijke waarden en behoeften van mensen. En wie kan dat nou beter dan een minister voor beleving? In deze blog vertel ik je waarom we die nodig hebben en hoe dat er in de praktijk uit kan zien. Misschien is er in het nieuwe kabinet tóch nog een plekje te vinden.
Waarom een minister voor beleving?
Laten we beginnen bij het begin: waarom is een minister voor beleving eigenlijk nodig? Er wordt vaak gesproken over plannen om onze samenleving te verbeteren. Nog lang niet altijd kijken we daarbij naar de behoeften van de hoofdrolspelers in ons land: mensen.
Beleidsvorming vraagt om het afwegen van uiteenlopende belangen en perspectieven. Dit is complex en in die complexiteit kan het gebeuren dat bepaalde groepen zich minder vertegenwoordigd voelen, waardoor afstand tot beleid ontstaat. Ondanks verschillende voorkeuren, delen veel mensen een aantal gemeenschappelijke waarden. Door vanuit die waarden te redeneren, vergroot je het draagvlak en voelen meer mensen zich gehoord.
De huidige ministerposten hebben veelal inhoudelijk gedefinieerde portefeuilles. Daarmee ontbreekt soms een overkoepelend perspectief op de vraag hoe de belevingswereld van inwoners structureel wordt meegenomen in besluitvorming. Vanuit dat uitgangspunt is er ruimte voor een aanvullende rol: een minister voor beleving.
Zo iemand kan ervoor zorgen dat de behoeften van inwoners centraal staan bij nieuw beleid. Belangrijke taken van zo'n minister zijn het in de gaten houden van de (mentale) gezondheid van inwoners en het toetsen van plannen aan daadwerkelijke waarden en behoeften. Dat leidt tot efficiëntere investeringen en uiteindelijk tot het vergroten van brede welvaart.
Een minister voor beleving in de praktijk
Dit klinkt waarschijnlijk mooi, maar hoe ziet dat er in de praktijk uit? Hierbij een paar thema's waar een minister voor beleving mee aan de slag kan:
1. De menselijke ervaring centraal
Een minister voor beleving heeft oog voor de gedeelde waarden die binnen de samenleving bestaan. Hoewel de prioritering per individu kan verschillen, is er aanzienlijke overlap in wat mensen belangrijk vinden. In algemene zin gaat het daarbij om veiligheid, bestaanszekerheid en een prettig, werkbaar dagelijks leven.
Bij het ontwikkelen en afwegen van beleid is het van belang deze gedeelde waarden expliciet mee te nemen en beleidskeuzes hieraan te toetsen. De minister voor beleving zorgt ervoor dat deze maatschappelijke waarden structureel worden betrokken bij beleidsvorming en besluitvorming.
2. Openbare ruimtes gericht op positieve emoties
Een belangrijk aspect van beleving is onze interactie met openbare ruimtes. Een minister voor beleving kan ervoor zorgen dat parken, pleinen en andere openbare ruimtes aantrekkelijk en gastvrij ingericht worden naar de wensen en behoeften van inwoners. Prettige en sociaal veilige plekken zijn immers voor iedereen aangenaam. Zo ervaren mensen hier meer positieve emoties, kunnen ze ontspannen en is er ruimte voor interactie met anderen. Op deze manier voorkomen we grote investeringen in openbare ruimte waar vervolgens geen gebruik van wordt gemaakt.
3. Brede Welvaart en Inclusie
Een minister voor beleving draagt bij aan brede welvaart en sociale inclusie. Het creëren van aantrekkelijke en toegankelijke omgevingen zorgt ervoor dat iedereen zich op zijn plek voelt, wat essentieel is voor een gezonde en inclusieve samenleving. Hierbij hoort ook de rol van “luis in de pels” bij andere ministeries, door bij beleidsvorming goed in de gaten te houden dat de menselijke ervaring voldoende wordt meegewogen en dat iedereen zich welkom voelt.
4. Bevorderen van culturele diversiteit en creativiteit
Cultuur en kunstinitiatieven versterken de band tussen mensen en hun gemeenschap. Door culturele evenementen en kunstinitiatieven – voor alle inwoners - te ondersteunen, kan een minister voor beleving de culturele diversiteit en creativiteit in een samenleving bevorderen. Dit draagt weer bij aan het opwekken van positieve emoties en trots onder de bevolking, waardoor mensen zich verbonden voelen met elkaar, hun identiteit en hun erfgoed.
5. Activeren bewustzijn duurzaamheid en milieu
Veel mensen zeggen natuur en duurzaamheid wel belangrijk te vinden, maar vinden het toch lastig om hier concreet invulling aan te geven. Bovendien zijn voorbeelden zoals rijden in een elektrische auto, zonnepanelen op het dak en het eten van vegetarische vleesvervangers qua kosten niet voor iedereen weggelegd. Een minister voor beleving kan zich inzetten voor laagdrempelige manieren om duurzaam bezig te zijn en kan ervoor zorgen dat iedereen op zijn of haar eigen wijze invulling kan geven aan duurzaam gedrag door ruimte te bieden voor eigen initiatieven.
6. Verbeteren van gemeenschapsbetrokkenheid en mentale gezondheid
Tot slot moet een minister voor beleving altijd oog hebben voor de mentale gezondheid van een gemeenschap. De verschillende crises die Nederland heeft doorgemaakt, laten zien welke impact beleid kan hebben op het leven en de mentale gezondheid van mensen. Door hier aandacht voor te hebben en beleid te toetsen op dit effect, kan een minister gemeenschapsbetrokkenheid en mentale gezondheid vergroten. Mensen die zich gehoord voelen, voelen zich namelijk eerder betrokken en ervaren een gevoel van zingeving.
Belangrijk voor het vergroten van brede welvaart
Een minister voor beleving draagt dus bij aan betere investeringen in de openbare ruimte, culturele diversiteit en inclusie, duurzaamheidsbewustzijn, en zorgt voor een mensgericht perspectief in beleid. Uiteindelijk heeft beleid namelijk altijd effect op het leven van mensen. Dus hen hierbij betrekken én vertegenwoordigen in een ministerpost voor beleving, is niet alleen belangrijk maar echt noodzakelijk in ons streven naar een wereld waarin we niet alleen overleven maar waarin we ook echt gelukkig zijn in onze omgeving.
