Vervoersarmoede in dorpen gemeente Altena onderzocht Samen met gemeente en ervaringsdeskundigen op zoek naar oplossingen

Project

De gemeente Altena in Noord-Brabant bestaat uit verschillende dorpen met samen ruim 58.000 inwoners. In de dorpen is het aanbod van openbaar vervoer beperkt, waardoor er mogelijk sprake is van vervoersarmoede. Inwoners zonder auto, hebben minder mogelijkheid om zich vrij te bewegen. Dit is met name een probleem bij kwetsbare doelgroepen. Daardoor is het bijvoorbeeld moeilijk voor statushouders en bijstandsgerechtigden om te (re-)integreren in de gemeenschap. Om vervoersarmoede onder deze kwetsbare doelgroepen te verminderen, zochten we samen met de gemeente Altena, sociaal werkers én ervaringsdeskundigen naar oplossingen.

Vervoersarmoede in kaart brengen

Allereerst hebben we met behulp van data en diverse kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksmethoden inzicht gekregen in het probleem. Met onze eigen databron het Mobiliteitsspectrum kregen we een eerste indruk van het huidige mobiliteitsbeeld.

Aangezien kwetsbare doelgroepen vaak nog ondervertegenwoordigd zijn in data, hanteerden we in dit project een multidisciplinaire aanpak: naast kwantitatieve data richten we ons ook op kwalitatief onderzoek. Daarna voerden we uitgebreide gesprekken met diverse stakeholders, zoals gemeentelijke medewerkers uit het sociale domein, maar ook met ervaringsdeskundigen zoals statushouders en uitkeringsgerechtigden. Zo kregen we een duidelijk beeld van de verschillende behoeftes.

Analyses en gesprekken met stakeholders

Onze analyses met het Mobiliteitsspectrum gaven ons een eerste beeld van de sociale bereikbaarheid van de gemeente. Sociale bereikbaarheid betekent in welke mate mensen in de buurt wonen van sociale diensten en activiteiten, zoals ziekenhuizen, scholen en sportverenigingen, en in hoeverre ze daadwerkelijk in staat zijn die te bereiken (hebben ze de middelen? hoe lang is de reistijd? etc.).

Op basis van deze analyse wezen we vervolgens een aantal aandachtsgebieden aan in de gemeente, waar we risico op vervoersarmoede verwachten. Deze aandachtsgebieden besproken we weer met de stakeholders uit het sociaal domein binnen de gemeente.

Ook gingen we opnieuw in gesprek met de aangewezen kwetsbare doelgroepen om zo een gezicht en een verhaal aan de data te geven. Dit gaf ons een duidelijk beeld van welke vervoersproblemen er spelen, maar ook welke onderliggende problemen er zijn die vervoersarmoede veroorzaken, maar niet direct met mobiliteit te maken hebben.

Aanpakken van mobiliteitsongelijkheid

Met inzicht in, en oplossingen voor mobiliteitsongelijkheid zorgen voor een betere verdeling van mobiliteit in een bepaald gebied.

Ontdek onze aanpak

Oplossing

Opgehaalde barrières

In onze gesprekken met stakeholders haalden we de volgende barrières van de doelgroep op:

Informatie- en communicatieproblemen/taalbarrières
Culturele barrières
Gebrek aan sociaal netwerk
Geldproblemen
Angst om het verkeerd te doen
Activiteiten en plaatsen die niet aansluiten op het beschikbare ov

Visualisatie mobiliteitservaringen Altena

De opgehaalde barrières gevisualiseerd

Beschrijving van deze afbeelding

De afbeelding gebruikt een cartooneske stijl met een landkaart-indeling om de leefwereld van een statushouder weer te geven. In het midden staat een huis, omringd door een hekwerk, wat symbool staat voor het gevoel van isolatie.

De informatie is verdeeld over verschillende thema's:

1. Financiële Barrières

Hoge kosten: Een tekstballon geeft aan dat mobiliteitskosten een groot deel van de maandelijkse uitgaven beslaan. Er is een icoon van een rekenmachine en een grafiek die laat zien dat vervoer een hap uit het budget neemt.
Geen reserves: Er wordt vermeld dat er vaak geen geld is voor extra ritten of onvoorziene reiskosten.

2. Sociaal Netwerk en Afhankelijkheid

Beperkt netwerk: Statushouders geven aan geen uitgebreid sociaal netwerk te hebben om op terug te vallen voor een lift.
Afhankelijkheid: Er is een sterke afhankelijkheid van anderen die wel een auto hebben. "We zijn afhankelijk van de welwillendheid van anderen," luidt een tekst.
Geen eigen auto: Veel mensen in deze groep bezitten zelf geen auto, wat hun actieradius beperkt.

3. Praktische en Logistieke Uitdagingen

Planning: Het plannen van een reis via apps (zoals Google Maps of 9292) is niet altijd makkelijk door taalbarrières of onduidelijke informatie.
Openbaar Vervoer: Er wordt gewezen op lange wachttijden bij bushaltes en bussen die niet frequent rijden, vooral in het weekend. "In het weekend zit ik thuis gevangen," is een treffende quote bij de woning.
Lange afstanden: Voorzieningen zoals de supermarkt, het ziekenhuis en werk liggen vaak op grote afstand, wat reizen te voet of met de fiets zwaar maakt.

4. Psychologische Impact

Isolement: Het hek om het huis en de tekst "Als je geen vervoer hebt, sta je 1-0 achter" benadrukken het gevoel van uitsluiting.
Stress: De complexiteit van het systeem (zoals de OV-chipkaart en incheck-procedures) zorgt voor onzekerheid en angst om fouten te maken.

5. Bestemmingen op de kaart

De kaart toont verschillende wegen die leiden naar:

Ziekenhuis: Vaak ver weg en lastig bereikbaar.
Supermarkt: Essentieel voor dagelijkse behoeften, maar niet altijd op loopafstand.
Werk en School: Cruciaal voor integratie, maar de reistijd en kosten vormen een drempel.

Conclusie van de visual: De afbeelding maakt duidelijk dat mobiliteit voor statushouders in Altena geen vanzelfsprekendheid is, maar een dagelijkse puzzel die integratie en sociale deelname in de weg staat.

Advies voor het aanpakken van vervoersarmoede

Op basis van de analyses en gesprekken, bedachten we verschillende oplossingen om vervoersarmoede in Altena aan te pakken, zowel op kleine als grote schaal:

Verstrek intuïtieve reiskaarten voor het ov in meerdere talen voor reizigers en buurtbuschauffeurs om de taalbarrière weg te nemen
Organiseer mobiliteitstrainingen en informatiecampagnes voor kwetsbare doelgroepen om hun kennis van (gebruik van) het ov te vergroten, culturele barrières weg te nemen
Faciliteer doelgroepgerichte mobiliteitsbudgetten om de barrière geldproblemen weg te nemen

De gemeente gaat samen met maatschappelijke werkers bepalen welke adviezen en oplossingen het best passen.

Belang van samenwerking

Dit project benadrukt het belang van een multidisciplinaire aanpak: onze zowel kwalitatieve als kwantitatieve aanpak bleek enorm belangrijk om ook kwetsbare doelgroepen beter in beeld te krijgen. De samenwerking tussen alle verschillende stakeholders droeg hier enorm aan bij. Door alle partijen te betrekken bij probleemanalyse én oplossingsrichtingen, konden we effectievere ideeën bedenken en deze direct bij de mensen toetsen voor wie ze bedoeld zijn.