Toegankelijkheidsplan voor Harderwijk Harderwijk toegankelijk voor iedereen met een brede doelgroepbenadering

Project

Een toegankelijke stad voor iedereen: dat was het doel van de gemeente Harderwijk. Dat vraagt om een bredere doelgroepenbenadering dan soms gebruikelijk is. Samen werkten we aan een ‘Handboek Toegankelijkheid Publieke Buitenruimte’ om dat concreet te maken.

Inclusieve openbare ruimte

Een inclusieve openbare ruimte is zo ingericht dat iedereen van dezelfde voorzieningen en mogelijkheden gebruik kan maken en niemand wordt buitengesloten. Zo wordt de openbare ruimte van ons allemaal. Dit betekent dat er voldoende aandacht moet zijn voor toegankelijkheid van de openbare ruimte. We denken hierbij al snel aan mensen met een beperking. Maar ook andere doelgroepen hebben extra aandacht nodig wat betreft toegankelijkheid van de openbare ruimte, zoals bijvoorbeeld senioren of mensen met een kinderwagen of rollator.

Voetgangersnetwerk: veranker toegankelijkheid in uw beleid

Doelgroepenbenadering

Het wordt dan ook vaak onderschat hoe lastig het voor veel mensen is om zich te verplaatsen en te oriënteren in onze openbare ruimte. Juist daarom is in de beleidsvisie ‘Harderwijk toegankelijk voor iedereen’ gekozen voor een bredere doelgroepenbenadering om werkelijk te komen tot toegankelijkheid en zelfstandige mobiliteit voor iedereen:

Iedereen met een fysiek hulpmiddel
Iedereen met een zintuiglijke of lichamelijke beperking
Iedereen met een verstandelijke beperking
Kinderen
Ouderen

Verschillende doelgroepen toegankelijkheid

De gekozen doelgroepen voor wie toegankelijkheid niet altijd vanzelfsprekend is

Omschrijving van deze afbeelding

Deze infographic geeft visueel weer dat toegankelijkheid in de gemeente Harderwijk verder gaat dan alleen voorzieningen voor rolstoelgebruikers. Het toont een inclusieve benadering waarbij de openbare ruimte bruikbaar, bereikbaar en begrijpelijk moet zijn voor diverse groepen.

De afgebeelde doelgroepen en aandachtspunten in het netwerk zijn:

Mensen met een fysiek hulpmiddel: Gebruikers van een rolstoel, scootmobiel, rollator, wandelstok of mensen met een kinderwagen.
Mensen met een zintuiglijke of lichamelijke beperking: Hieronder vallen mensen met een visuele beperking (blind of slechtziend, vaak aangeduid met een blindengeleidestok of assistentiehond) en mensen met een auditieve beperking (slechthorend of doof).
Mensen met een verstandelijke beperking: Gebruikers voor wie een "leesbare" en logische inrichting van de straat cruciaal is om zelfstandig de weg te kunnen vinden.
Senioren (Ouderen): Mensen die vaker behoefte hebben aan rustpunten (zitgelegenheid), goede verlichting en een gelijkmatige ondergrond.
Kinderen: Jonge verkeersdeelnemers die een veilige en overzichtelijke omgeving nodig hebben.

Inrichtingskenmerken

Een stad is pas toegankelijk als dat voor de hele stad geldt. Voor de gemeente Harderwijk is het handboek ‘Toegankelijkheid publieke buitenruimte’ opgesteld. Daarin staat beschreven wat in de basis overal aanwezig moet zijn. Daarbij geldt dat de inrichtingskenmerken aansluiten bij de wensen en eisen vanuit de verschillende doelgroepen om zich goed te kunnen verplaatsen in hun dagelijkse leven.

Toegankelijkheidsniveaus

Daarnaast hebben we beschreven welke extra eisen er zijn op bijzondere of drukke plekken, dat heet in Harderwijk toegankelijkheidsniveau ‘Basis Extra’. Dit betreft bijvoorbeeld de directe woonomgeving bij zorginstellingen en routes van en naar bepaalde sociale- of medische bestemmingen, zoals een ziekenhuis, huisarts of apotheek. Dit zijn de gebieden waar bijvoorbeeld ouderen veel gebruik van maken. Om de zelfredzaamheid te vergroten is het prettig en wenselijk dat ze deze route zo zelfstandig mogelijk kunnen afleggen.

En er zijn gebieden die niet volledig toegankelijk hoeven te zijn, maar waar wel een mogelijkheid moet bestaan om in het gebied te komen en het te ervaren. Dat heet in Harderwijk toegankelijkheidsniveau ‘Groen’. Het is niet mogelijk om alle groengebieden en parkgebieden in Harderwijk in zijn geheel toegankelijk te maken voor alle doelgroepen. Dit zou bijvoorbeeld veel eisen stellen aan alle paden in deze gebieden en zou de algehele natuurwaarde en beleving niet ten goede komen. Tegelijkertijd is wel het doel dat iedereen een park- of groengebied in zijn of haar directe woonomgeving kan beleven. We kiezen er dus voor om in deze gebieden minimaal 1 route aan te brengen met als toegankelijkheidsniveau ‘Basis’.

De verschillende toegankelijkheidsniveaus

Omschrijving van deze afbeelding

Deel 1: De Netwerkformule (Bovenzijde) Bovenaan de afbeelding staat een visuele optelsom van vier kaarten die het planningsproces weergeven:

Basis: Een kaart met het standaard stratenpatroon in geel.
Plus Basis Extra: Voegt een blauwgroen netwerk toe met iconen voor belangrijke bestemmingen zoals een zorgcentrum, winkels en OV-haltes.
Plus Groen: Voegt een groene zone (park/recreatie) toe aan de kaart.
Is gelijk aan Totaal: De gecombineerde kaart waarop alle drie de lagen (straten, voorzieningen en groen) samenkomen in één integraal netwerk.

Deel 2: De Gebruikers (Onderzijde) Onder de kaarten staat een illustratie van een inclusieve publieke ruimte met diverse personages, wat het belang van een toegankelijk netwerk benadrukt. De genoemde personen zijn:

Ans (75), Corrie (72) en Bea (77): Drie oudere dames die samen wandelen.
Emine (29): Een vrouw met een blindenstok.
Peter (43): Een man met een blindengeleidehond.
Emma (5): Een jong kind dat aan de hand loopt.
Anton (54): Een man in een scootmobiel.
Tara (8): Een kind in een handbewogen rolstoel.
Milan (25): Een man in een actieve rolstoel.
Karin (32), Emma (7 maanden) en Ed (38): Een gezin met een kinderwagen.

Kernboodschap: De afbeelding illustreert dat een integraal ontwerp (de combinatie van basisinfrastructuur, toegang tot voorzieningen en groen) noodzakelijk is om de mobiliteit en zelfstandigheid van een zeer diverse groep burgers te waarborgen.

Uitwerking in 9 inhoudelijke thema's

De criteria per toegankelijkheidsniveau zijn uitgewerkt voor 9 inhoudelijke thema’s waarbij telkens aandacht is gegeven aan de aspecten zien, horen, tasten, verplaatsen en gebruiken.

Bekijk het Handboek Toegankelijkheid Openbare Ruimte hier (inkijkexemplaar)

Opdrachtgever: Gemeente Harderwijk
Jaar: 2022