Voetgangersnetwerk: veranker toegankelijkheid in uw beleid

Het is een doel in veel beleidsplannen: een inclusieve, toegankelijke openbare ruimte waarin iedereen van dezelfde voorzieningen en mogelijkheden gebruik kan maken. In de praktijk is het vaak onhaalbaar om iedere locatie te laten voldoen aan álle toegankelijkheidseisen. Een volwaardig voetgangersnetwerk met meerdere toegankelijkheidsniveaus is dan een goede oplossing. Goudappel helpt u graag bij het opstellen hiervan.

Voetgangersnetwerk

De voordelen van een voetgangersnetwerk

Een voetgangersnetwerk is een samenhangend geheel van routes en verblijfsruimtes, gebruikt door voetgangers om belangrijke voorzieningen zoals werk, scholen, openbaar vervoer, winkels en recreatieplekken te bereiken.

Het vastleggen van een voetgangersnetwerk helpt om:

  • Lopen een volwaardige plek te geven in beleid (volgens het STOMP-principe)
  • De belangen van de voetganger integraal af te wegen, bijvoorbeeld bij herinrichting van straten
  • Inzicht te krijgen in knelpunten en barrières voor verschillende typen voetgangers

Brede doelgroepenbenadering: dé voetganger bestaat niet

Dé voetganger bestaat niet, deze is er in verschillende vormen en maten. Bij toegankelijke openbare ruimte voor iedereen, denken we al snel aan mensen met een (fysieke) beperking. Maar ook andere groepen mensen hebben extra aandacht nodig in de openbare ruimte, zoals senioren, mensen met een kinderwagen of rollator en kinderen. Het is belangrijk om expliciet te maken hoe we verschillende gebieden toegankelijk maken voor verschillende doelgroepen. Bij Goudappel werken we daarom met een brede doelgroepenbenadering, waarbij we voor iedere doelgroep specifieke kwaliteitseisen en inrichtingskenmerken uitwerken. 

Verschillende doelgroepen toegankelijkheid

Brede doelgroepbenadering gevisualiseerd

Omschrijving van deze afbeelding

Deze infographic geeft visueel weer dat toegankelijkheid verder gaat dan alleen voorzieningen voor rolstoelgebruikers. Het toont een inclusieve benadering waarbij de openbare ruimte bruikbaar, bereikbaar en begrijpelijk moet zijn voor diverse groepen.

De afgebeelde doelgroepen en aandachtspunten in het netwerk zijn:

  1. Mensen met een fysiek hulpmiddel: Gebruikers van een rolstoel, scootmobiel, rollator, wandelstok of mensen met een kinderwagen.
  2. Mensen met een zintuiglijke of lichamelijke beperking: Hieronder vallen mensen met een visuele beperking (blind of slechtziend, vaak aangeduid met een blindengeleidestok of assistentiehond) en mensen met een auditieve beperking (slechthorend of doof).
  3. Mensen met een verstandelijke beperking: Gebruikers voor wie een "leesbare" en logische inrichting van de straat cruciaal is om zelfstandig de weg te kunnen vinden.
  4. Senioren (Ouderen): Mensen die vaker behoefte hebben aan rustpunten (zitgelegenheid), goede verlichting en een gelijkmatige ondergrond.
  5. Kinderen: Jonge verkeersdeelnemers die een veilige en overzichtelijke omgeving nodig hebben.

Inzicht in belangrijke bestemmingen

Om de verschillende doelgroepen in staat te stellen de voor hen belangrijke bestemmingen te bereiken, onderzoeken we welke herkomsten en bestemmingen voor hen belangrijk zijn. Dat brengen we in beeld met o.a. het Nederlands Loopstromenmodel en participatiesessies met bewoners en andere belanghebbenden. We gaan bijvoorbeeld geregeld op pad met ervaringsdeskundigen, om hun ervaringen zelf te beleven.

Drie soorten routes

Bij de opbouw van voetgangersnetwerken volgen we de Handreiking Voetgangersnetwerken die we opstelden voor CROW/KpVV en Platform Ruimte voor Lopen. De handreiking beschrijft hoe verschillende netwerken ontwikkeld moeten worden om deze in de praktijk met elkaar samen te laten hangen:

  1. Basisnetwerk: alle looproutes in bebouwd en onbebouwd gebied die nodig zijn om alle bestemmingen bereikbaar te maken.
  2. Hoofdnetwerk: routes van/naar belangrijke bestemmingen en/of routes met een hoge voetgangersintensiteit waar hogere kwaliteitseisen gelden vanuit toegankelijkheid
  3. Groennetwerk: recreatief netwerk waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen routes die voor iedereen toegankelijk zijn en routes met specifieke kenmerken zoals onverharde paden
voetgangersnetwerk.png

Voorbeeld van een voetgangersnetwerk met de verschillende soorten netwerken

Omschrijving van deze afbeelding

De afbeelding is een schematische weergave die uitlegt hoe een integraal voetgangersnetwerk is opgebouwd. Het centrale concept is dat een goed netwerk uit drie samenhangende lagen bestaat:

  1. Het Basisnetwerk: Dit omvat alle looproutes in een gebied die nodig zijn om elke individuele bestemming (zoals woningen en winkels) bereikbaar te maken. Het vormt de fijnmazige onderlaag van het netwerk.
  2. Het Hoofdnetwerk: Dit zijn de belangrijkste verbindingen waar de hoogste concentraties voetgangers lopen. Deze routes verbinden grote trekpleisters zoals stations, centrumgebieden, onderwijsinstellingen en grote woonwijken.
  3. Het Groene, Ontspannen Netwerk: Dit netwerk is gericht op recreatie, beleving en rust. Het bestaat uit routes door parken, langs water of door natuurgebieden, waarbij de nadruk ligt op een prettige, groene omgeving in plaats van de snelste route.

Kwaliteitscriteria: In de infographic worden vijf kernwaarden (ontwerpprincipes) benoemd waaraan deze netwerken moeten voldoen om effectief te zijn:

  • Veiligheid: Zowel verkeersveiligheid als sociale veiligheid.
  • Toegankelijkheid: Bruikbaar voor iedereen, inclusief mensen met een beperking.
  • Aantrekkelijkheid: Een prettige omgeving die uitnodigt om te lopen.
  • Comfort: Voldoende ruimte, goede kwaliteit van het wegdek en obstakelvrije loopruimte.
  • Leesbaarheid: Logische routes waarbij de voetganger intuïtief de weg vindt.

Toetsen aan inrichtingskenmerken en verdere uitwerking

Om concreet te maken waar de verschillende netwerken aan moeten voldoen, kunnen we deze koppelen aan inrichtingskenmerken zoals directheid, begaanbaarheid, leesbaarheid, veiligheid en aantrekkelijkheid. Het toetsen van deze inrichtingskenmerken doen we met onze looptool. Om u handvatten geven hiermee aan de slag te gaan, kunnen we de actiepunten uit onze uitwerking vastleggen in een uitvoeringsagenda.

Ook de voetganger verankeren in uw beleid?

We adviseren u graag over de potentie van een voetgangersnetwerk voor uw wijk of stad.

Stel uw vraag aan Bas

Waar bent u naar op zoek?