Grip op mobiliteitsongelijkheid

Oplossing

mobiliteitsongelijkheid

Steeds meer regio’s en steden willen hun mobiliteitsbeleid inclusief maken. Maar zonder inzicht in waar bereikbaarheid tekortschiet en wat dat betekent voor mensen, blijft sturen lastig. Goudappel helpt om mobiliteitsongelijkheid zichtbaar te maken en gerichte oplossingen te ontwikkelen die bereikbaarheid verbeteren.

Mobiliteit als basis voor kansengelijkheid

Mobiliteit is een randvoorwaarde voor kansengelijkheid en het streven naar brede welvaart. De Tweede Kamer riep daarom op om mobiliteitsbeleid standaard te toetsen op inclusiviteit. Iedereen moet belangrijke bestemmingen kunnen bereiken, binnen redelijke tijd en moeite en tegen aanvaardbare kosten. 

Maar wat als de dokter te ver weg is, werk onbereikbaar blijft of een kind niet op een sportclub kan, door een gebrek aan (passende) mobiliteitsopties? Onderzoek, zoals dat van het Planbureau voor de Leefomgeving, laat zien dat veel plekken beter bereikbaar zijn met de auto dan met het ov of de fiets. En dat bepaalde groepen, zoals mensen met een laag inkomen of mensen met een fysieke beperking, structureel minder toegang hebben tot voorzieningen. Voor sommige groepen kan dit zelfs leiden tot vervoersarmoede.

“Mijn zoon raakte in het weekend gewond tijdens het buitenspelen. In het weekend rijdt er bij ons geen bus en we kennen niemand met een auto. Daardoor moesten we wachten tot maandag om naar het ziekenhuis te gaan.”

Deelnemer aan onderzoek naar vervoersarmoede in Altena

Waar gemeenten op vastlopen: inclusief mobiliteitsbeleid concreet maken

Veel regio’s, provincies en gemeenten onderschrijven het belang van inclusief mobiliteitsbeleid. Maar in de praktijk is het lastig om deze ambitie te vertalen naar concrete beleidskeuzes. Daarvoor is inzicht nodig in: 

  • Waar mobiliteitsongelijkheid zich voordoet;
  • Welke doelgroepen hierdoor worden geraakt;
  • Welke factoren hieraan ten grondslag liggen;
  • Welke maatregelen het grootste effect hebben voor welke doelgroep

Dat inzicht ontbreekt vaak of is versnipperd. Daardoor wordt het lastig om prioriteiten te stellen, maatregelen te onderbouwen en effectief samen te werken met andere beleidsdomeinen. Ook ruimtelijke keuzes, de nabijheid van voorzieningen en sociaal beleid bepalen immers in sterke mate hoe bereikbaar een gemeente of regio is voor verschillende groepen.

Grip krijgen op mobiliteitsongelijkheid

Bereikbaarheidsanalyses helpen om snel inzicht te krijgen in de bereikbaarheid van bestemmingen en voorzieningen. Ze laten zien wat er mogelijk kán zijn binnen het mobiliteitssysteem. Maar de praktijk is vaak weerbarstig. Wie grip wil krijgen op mobiliteitsongelijkheid, moet ook weten welke belemmeringen verschillende groepen ervaren en welke maatregelen het meeste effect hebben. 

In 5 concrete stappen helpen we u om bereikbaarheidsanalyses te combineren met inzicht in gedrag en beleving. Zo creëren we een stevigere basis voor gerichte beleidskeuzes. 

Kaarten bereikbaarheid met auto, fiets en ov

In 5 stappen combineren we bereikbaarheidsanalyses met inzicht in gedrag en beleving

Onze aanpak in 5 stappen

  1. Samen het vraagstuk scherp krijgen

    We starten met het scherp afbakenen van de opgave. Samen bepalen we: 

    • Doel en insteek: kijken we bijvoorbeeld hoofdzakelijk naar betaalbaarheid of juist naar fysieke toegankelijkheid of beide?
    • Welk gebied we onderzoeken
    • Specifieke doelgroepen of voorzieningen: willen we specifiek de bereikbaarheid van ouderen weten of focussen we ons op specifieke onderwijsinstellingen?
    • Relevante ontwikkelingen: waar worden bijvoorbeeld nieuwe woningen gepland?
  2. Onderzoeken van bereikbaarheid van doelgroepen en drempels

    We combineren data-analyse met belevingsonderzoek om zowel feitelijke als ervaren bereikbaarheid in beeld te brengen. We analyseren hoe goed verschillende doelgroepen belangrijke bestemmingen – zoals werk, zorg en onderwijs - kunnen bereiken, in termen van tijd, kosten en moeite. Hoe snel kan iemand werklocaties bereiken? En hoeveel reisopties heeft iemand naar het ziekenhuis? 

    Daarvoor gebruiken we data over sociaaleconomische kenmerken en mobiliteitsvoorkeuren, verkregen via eigen databronnen en verkeersmodellen. Om te begrijpen welke drempels mensen ervaren en welke impact dit heeft op hun dagelijks leven, zetten we belevingsonderzoek, focusgroepen en interviews in.

  3. Bereikbaarheid beoordelen

    We brengen alle inzichten samen om te bepalen: 

    • Waar sprake is van mobiliteitsongelijkheid;
    • Welke doelgroepen hierdoor worden geraakt;
    • Waardoor deze ongelijkheid ontstaat;
    • Wat de (maatschappelijke) impact daarvan is, bijvoorbeeld wanneer mensen belangrijke verplaatsingen niet maken.


    Daarbij kijken we expliciet naar onderliggende drempels die bereikbaarheid beïnvloeden: 

    • Tijd en afstand: hoelang duurt het om een bestemming te bereiken en hoeveel moeite kost het?
    • Financiële, fysieke en mentale barrières: denk aan vervoerskosten, fysieke toegankelijkheid of de inspanning die reizen vraagt.
    • Gedragsfactoren (durven, kunnen, willen): voelt iemand zich veilig en zeker genoeg om te reizen? Is iemand daartoe in staat? En past de manier van reizen bij iemands voorkeuren? 
       

    Vergelijken en duiden 

    Om bereikbaarheid goed te beoordelen, plaatsen we de uitkomsten in perspectief. We vergelijken gebieden binnen uw regio, verschillende doelgroepen en (indien relevant) uw regio met andere regio’s. Daarnaast helpen we bij het duiden van uitkomsten: wat is de mate van ongelijkheid die u acceptabel vindt? We laten zien welke verdelingsprincipes, bereikbaarheidsdoelen en instrumenten andere beleidsmakers in binnen- en buitenland hanteren.

  4. Oplossingen ontwikkelen en toetsen in de praktijk

    Nu we weten wie mobiliteitsongelijkheid ervaart en waarom, helpen we bij de vervolgvraag: ‘Welke maatregelen maken daadwerkelijk verschil?’. We vertalen inzichten naar gerichte oplossingen, zowel binnen als buiten het mobiliteitsdomein. Denk aan:

    • Aanpassingen in het mobiliteitssysteem zoals nieuwe ov-verbindingen
    • Gerichte interventies voor doelgroepen zoals mobiliteitsbudgetten, trainingen of een ov-coach.
    • Ruimtelijke keuzes, zoals de locatie van voorzieningen of een toegankelijke inrichting van de openbare ruimte 


    Het vinden van oplossingen doen we het liefst samen met de mensen om wie het gaat, bijvoorbeeld in workshops of focusgroepen. Daarmee voorkomen we dat maatregelen op papier logisch lijken, maar in de praktijk weinig effect hebben. Ook kunnen we oplossingen toetsen met data en modellen om in cijfers te onderbouwen wie profiteert en wie juist niet. 

  5. Adviezen om mobiliteitsongelijkheid te verminderen

    Op basis van de analyses en getoetste oplossingen adviseren we u over de meest effectieve maatregelen om mobiliteitsongelijkheid te verminderen. We maken inzichtelijk welke maatregelen het meeste effect hebben voor welke doelgroep, welke investeringen daarvoor nodig zijn en hoe maatregelen zich tot elkaar verhouden. 

    Zo kunt u inclusiviteit structureel verankeren in mobiliteitsbeleid, prioriteiten stellen en keuzes helder onderbouwen richting bestuurders en andere stakeholders.

Dit levert onze aanpak u op:

  • Inzicht in waar en voor wie bereikbaarheid in uw gemeente of regio tekortschiet en welke oorzaken en drempels dit veroorzaken
  • Kunnen vergelijken van bereikbaarheid van doelgroepen en gebieden
  • Concreet maatregelen die aansluiten bij de praktijk
  • Onderbouwing voor beleidskeuzes en investeringen
  • Handvatten voor afstemming met andere beleidsdomeinen

Publieke mobiliteit: van mobiliteitsvraagstuk naar haalbare oplossing

Publieke mobiliteit inzetten als strategisch instrument voor bereikbaarheid, inclusie en duurzaamheid. Een stapsgewijze aanpak naar concrete maatregelen.

Lees meer

Oplossing

Publieke mobiliteit test

Waarom Goudappel u goed kan adviseren over mobiliteitsongelijkheid 

  • Ruime ervaring op alle schaalniveaus
    Van landelijke projecten zoals Bereikbaarheid op Peil tot regionale en lokale projecten zoals het Multimodaal Toekomstbeeld MRAprijsbeleid in Noord-Nederland, sociale veiligheid in het Limburgse ov en vervoersarmoede in Altena. Inzichten die we hier op doen, vertalen we naar maatregelen die passen bij uw specifieke context.
  • Integraal handelingsperspectief 
    We combineren expertise op alle snijvlakken van mobiliteit – van beleid en openbaar vervoer tot ontwerp, gedrag en beleving. Zo maken we problemen niet alleen inzichtelijk, maar bieden we ook een brede set aan samenhangende oplossingen.
  • Oog voor de mens achter de getallen
    We verbinden data over bereikbaarheid met de ervaringen en behoeften van mensen. Dankzij sociaal ontwerp en nieuwe participatievormen weten we wat er nodig is om moeilijk bereikbare groepen te betrekken en hun dagelijkse problemen zichtbaar te maken.
  • Snel, kostenefficiënt en compleet inzicht dankzij eigen databronnen 
    We combineren eigen databronnen zoals het Mobiliteitsspectrum, de Monitor Brede Welvaart & Mobiliteit, het Nederlands Verplaatsingspanel met externe databronnen zoals de Gezondheidsmonitor van RIVM en data uit verkeersmodellen. Zo krijgt u snel een compleet beeld, zonder zelf data te hoeven verzamelen.
  • Meetbaar inzicht in vervoersarmoede en effecten van beleid
    Binnen het DRO-programma ontwikkelden we samen met Almere en Amsterdam een innovatieve manier om vervoersarmoede meetbaar én toetsbaar te maken met verkeersmodellen. En met modeltechniek Octavius toetsen we de effecten van beleid op specifieke doelgroepen.
  • Heldere visualisaties voor betere besluitvorming
    We vertalen complexe analyses naar begrijpelijke kaarten en visualisaties. Dat ondersteunt besluitvorming en vergroot het draagvlak onder stakeholders. 
Visualisatie bereikbaarheid

We maken bereikbaarheid visueel begrijpelijk, met visualisaties en bereikbaarheidskaarten

Beschrijving van deze afbeelding

Deel 1: Mobiliteitservaringen (Links)

Deze visuele weergave (visual recording) brengt de leefwereld van statushouders in de gemeente Altena in kaart. De kernpunten zijn:

  • Sociaal-emotioneel: Een huis omringd door een hek symboliseert isolatie. Quotes zoals "In het weekend zit ik thuis gevangen" benadrukken dit.
  • Economisch: Hoge kosten voor vervoer drukken zwaar op het maandbudget. Er is geen financiële reserve voor extra ritten.
  • Praktisch: Er is een grote afhankelijkheid van anderen (geen eigen auto) en moeite met het plannen van reizen door taalbarrières of complexe systemen (zoals de OV-chipkaart).
  • Afstand: Essentiële locaties zoals het ziekenhuis, de supermarkt en school zijn fysiek ver weg en lastig bereikbaar zonder eigen vervoer.

Deel 2: Kaart bereikbaarheid middelbare scholen (Rechts)

Deze kaart toont de toegang tot onderwijs voor jongeren van 12 t/m 17 jaar in het basisjaar 2018.

  • Parameters: De kaart meet hoeveel middelbare scholen bereikbaar zijn binnen 30 minuten reistijd met het openbaar vervoer (trein en bus).
  • Legenda:
    • Rood: 0 scholen bereikbaar (slechtste score).
    • Geel: 1 school bereikbaar.
    • Lichtgroen: 2 scholen bereikbaar.
    • Donkergroen: 3 of meer scholen bereikbaar (beste score).
  • Geografische patronen:
    • Randstad en steden: De gebieden rond Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag, evenals steden als Groningen en Eindhoven, zijn diepgroen. Hier hebben jongeren veel keuze binnen een half uur.
    • Periferie: Grote delen van Zeeland, de kop van Noord-Holland, Noord-Friesland, Oost-Groningen en de grensregio's in Limburg en de Achterhoek zijn overwegend rood. In deze gebieden is binnen 30 minuten met het OV geen enkele middelbare school bereikbaar.
    • Waddeneilanden: Alle eilanden zijn rood gekleurd.

Ook grip krijgen op mobiliteitsongelijkheid?

Leg uw vraagstuk aan ons voor. We verkennen graag samen welke eerste stappen mogelijk zijn.