Vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden

Nederlandse centrumgebieden zijn volop in ontwikkeling. Recente nieuwsberichten tonen aan dat de winkelleegstand is afgenomen, onder andere door de transformatie naar nieuwe functies als wonen en werken. Dit betekent niet dat de zorgen om de Nederlandse centrumgebieden voorbij zijn. Elk centrum heeft zijn eigen verhaal en problematiek. Met de Vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden brengen we de aantrekkelijkheid en het toekomstperspectief van de 100 grootste centrumgebieden in Nederland integraal in beeld.

Vitaliteitsbenchmark

Behoefte aan data: 100 grootste centra in beeld

Om inzicht te geven in landelijke trends en lokale kansen is een integraal beeld van centrumgebieden gewenst. Daarom heeft Goudappel sinds 2015 al drie keer een landelijke Vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden in beeld gebracht. Op basis van ruim 20 verschillende indicatoren is voor elk centrum de vitaliteit zichtbaar op de belangrijkste factoren die de aantrekkelijkheid van een centrumgebied bepalen: voorzieningenaanbod, ruimtelijke kwaliteit, demografie en bereikbaarheid. Deze indicatoren bieden een goed inzicht in de ontwikkeling van deze centrumgebieden. 

Meerwaarde van de Vitaliteitsbenchmark

  • Biedt uniek inzicht in de vitaliteit van de 100 grootste Nederlandse centrumgebieden

  • Maakt het mogelijk om centrumgebieden met elkaar te vergelijken

  • Biedt inzicht in trends en ontwikkelingen

  • Brengt de ontwikkeling van centrumgebieden over tijd in beeld: hebben genomen maatregelen de economische vitaliteit verbeterd?

  • Dient als startpunt voor verbetermaatregelen en als afwegingskader voor planvorming

Landelijke editie 2022

In juni 2022 is de nieuwe landelijke editie van de Vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden uitgekomen. In het algemeen kunnen we zeggen dat de impact van corona zichtbaar is, hoewel het niet leidt tot een extra kaalslag in winkelcentra. In de top 10 zijn weinig verschuivingen, bij de middelgrote centrumgebieden juist wel.

Opvallende trends sinds 2019

In vergelijking met de vorige landelijke benchmark in 2019 vallen er meerdere trends op:

  • Toegenomen consumentenbestedingen zowel online als in de winkel. De verschillen per type winkel- en centrumgebied zijn groot. Tijdens corona hebben vooral de grootste binnensteden te maken gehad met afnemende bezoekersaantallen, maar dit tij lijkt te keren.
  • Groei online bestedingen in alle branches. De grootste groei zien we in dagelijkse bestedingen (bijna verdubbeling), elektronica en wonen. Consumenten kiezen zo bewuster voor een winkellocatie, doelgericht of juist voor de beleving
  • De functiemix verandert. Er komen minder winkels, maar juist meer horeca, diensten en cultuur. Ook zet transformatie door naar meer compacte centrumgebieden waarbij binnenstedelijk wonen toeneemt. Een afwisselende functiemix is nodig om bezoekers te trekken.
  • Demping verwachte bevolkingskrimp. De woningbouwopgave is groot, waardoor de bevolkingsgroei versnelt. De bevolkingsprognoses worden aangepast en door een trek vanuit de Randstad naar de rest van Nederland is de geprognosticeerde bevolkingskrimp in sommige gebieden gedempt.
  • Meer aandacht voor duurzame bereikbaarheid van centra en klimaatadaptieve omgeving. Dit betekent dat vervoerswijzen als fiets en lopen steeds meer aandacht krijgen. Ook zero-emissie-stadslogistiek speelt een grote rol. 
Vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden 2022 totaal

De uitkomsten van de Vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden 2022 gevisualiseerd

Belangrijkste uitkomsten 2022

Binnenstedelijke centrumgebieden:

  • Blijven sterk: Amsterdam, Utrecht, Den Haag en Rotterdam
  • Opvallende stijger: Nijmegen. Met name op het terrein van ruimtelijke kwaliteit en bereikbaarheid. Dit wordt veroorzaakt door verbeteringen in de veiligheidsscore, digitale vindbaarheid, compactheid van het centrumgebied en in het fietsgebruik.
  • Stijgers: Breda, Delft, Gouda en Purmerend. De grootste stijger in deze categorie is Breda (van 18 naar 11).

Grote centrumgebieden:

  • Blijven sterk: Hoofddorp, Alphen aan de Rijn, Hoorn en Amstelveen
  • Opvallende stijgers: Zeist en Oss

Middelgrote centrumgebieden: Hier zijn grote verschuivingen zichtbaar.

  • Grootste stijgers: Leidschendam (o.a. door Mall of the Netherlands), maar ook Gorinchem en Veghel

Bekijk hier de nieuwste editie van de Vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden

In de praktijk aan de slag met de Vitaliteitsbenchmark

Naast inzicht in landelijke trends en lokale verschillen is de benchmark een geschikt instrument om in de praktijk mee aan de slag te gaan. Zo hebben wij voor verschillende provincies en gemeenten aanvullende analyses gedaan. Deze worden door hen gebruikt om de effectiviteit van genomen maatregelen te beoordelen.

Overijssel en Gelderland in detail in beeld

In opdracht van de provincies Gelderland en Overijssel heeft Goudappel in 2021 voor 125 centra variërend in omvang tussen Den Ham en provinciehoofdstad Arnhem, de vitaliteit bepaald. Dit biedt de lokale betrokkenen zoals centrummanagers, gemeenten en vastgoedeigenaren veel inzicht om te bepalen of de juiste acties worden uitgevoerd, en op welke indicatoren verbetering gewenst is. Detailinformatie voor alle centra is hier te vinden. Of bekijk hier de factsheets voor de Overijsselse centra.

Vitaliteitsbenchmark

De vitaliteit van centrumgebieden in Gelderland en Overijssel

Naast aanvullende analyses voor uw centrumgebied, kunnen wij ook helpen met het in kaart brengen van specifieke verbetermaatregelen. Zo weet u aan welke 'knoppen' u kunt draaien om de vitaliteit van uw centrumgebied te verbeteren.

Ook inzicht in de vitaliteit van uw centrumgebied?

We brengen graag de toekomstbestendigheid van uw centrumgebied en concrete verbeterpunten in beeld.

Neem contact op