Smart mobility in gebiedsontwikkeling: 5 tips voor een ijzersterk MobiliteitsProgramma van Eisen

Achtergrond

Smart mobility gebiedsontwikkeling

In 2019 verscheen de Leidraad Gebiedsontwikkeling & Smart Mobility, opgesteld door de MRA. Deze leidraad heeft als doel om mobiliteit op een slimme manier te versleutelen in het stedenbouwkundig plan van gebiedsontwikkelingen. Centraal onderdeel van deze leidraad is het MobiliteitsProgramma van Eisen (MPvE). Een goed MPvE opstellen is echter nog best een uitdaging. Wij geven u vijf tips voor succes.

Versleuteling van mobiliteit in gebiedsontwikkelingen

De MRA constateert dat bij gebiedsontwikkelingen mobiliteit vaak te laat aan komt bod in het proces. Daarnaast gaan trends en ontwikkelingen in de wereld van mobiliteit te snel om onderdeel te zijn van de traditionele beleidscyclus. De Leidraad Gebiedsontwikkeling & Smart Mobility geeft een handelingsperspectief voor meer co-creatie tussen overheden en marktpartijen. Dit zorgt ervoor dat mobiliteit op een slimme manier versleuteld kan worden in het stedenbouwkundig plan van gebiedsontwikkelingen.

MobiliteitsProgramma van Eisen (MPvE)

Het MobiliteitsProgramma van Eisen (MPvE) vormt een belangrijk onderdeel van de hierboven genoemde leidraad, waarin kansen die Smart Mobility oplossingen bieden bij gebiedsontwikkelingen samen komen voor verschillende mobiliteitsthema’s. In het MPvE worden regionale en gemeentebrede ambities en beleid geconcretiseerd met behulp van eisen, wensen en randvoorwaarden die aansluiten bij het mobiliteitsprofiel van toekomstige bewoners, werknemers of bezoekers van plangebieden.

5 tips voor een ijzersterk MPvE

  1. Start vroeg in planvorming met het MPvE
    H
    et MPvE komt het best tot z’n recht bij de definitiefase van de stedenbouwkundige kaders. Hiermee heeft het MPvE een sturende werking om ambities te bereiken. Het inzetten van het MPvE in een eerder stadium kan ervoor zorgen dat het MPvE te breed wordt opgezet, waardoor de sturende werking beperkt is. Het pas in een later stadium inzetten van het MPvE kan juist weer zorgen voor een ambitieniveau dat vooral aansluit bij het traditioneel denken over mobiliteit i.v.m. beperkte speelruimte, terwijl de kansen van nieuwe oplossingen niet worden benut.
     
  2. Betrek relevante stakeholders bij het proces 
    Om te zorgen voor een breed gedragen MPvE met een hoogwaardige kwaliteit dienen stakeholders met relevante expertise op de juiste momenten te worden betrokken in het proces. Dit zorgt er bovendien voor dat verschillende partijen met elkaar in gesprek gaan, wat weer bevorderlijk is voor regionale of bestuurlijke samenwerking.

     
  3. Zorg voor een goede balans tussen sturing vanuit experts en beleidskeuzes 
    Om de stedenbouwkundige ambities van de gebiedsontwikkeling in beeld te brengen moet informatie worden ingewonnen bij stakeholders tijdens de analysefase. Experts hebben actuele kennis van trends en ontwikkeling en kunnen vanuit daar zorgen voor sturing in het MPvE. Tegelijkertijd is het ook belangrijk om mee te bewegen met beleidskeuzes van gemeenten, vervoerregio’s of provincies. 

     
  4. Houd beleidskeuzes tegen het licht
    De steeds sneller gaande ontwikkelingen in mobiliteit zorgen ervoor dat het mobiliteitsbeleid van overheden steeds sneller verouderd. Keuzes bij gebiedsontwikkeling gaan vaak langer mee en moeten duurzame oplossingen bieden. Het MPvE legt pijnpunten bloot en is een goed startpunt om deze aan te pakken door middel van discussie. Dat leidt tot nieuwe inzichten die weer kunnen leiden tot het aanpassen van mobiliteitsbeleid.

     
  5. Beschouw mobiliteit als integraal onderdeel van gebiedsontwikkeling
    Mobiliteit dient in een MPvE niet te worden beschouwd als een doel op zich, maar als een middel om bepaalde ambities te bereiken. Door te werken vanuit een brede welvaarts-perspectief op mobiliteit kan een MPvE fungeren als sleutel voor een prettige leefomgeving voor iedereen.

Hoe wij Smart Mobility integreren in gebiedsontwikkelingen

Bij Goudappel helpen we gemeentes om in een vroeg stadium van de planvorming kaders te scheppen voor duurzame mobiliteitsconcepten in de plangebieden. Onze aanpak is een vertaling van de richtlijnen uit de leidraad Smart Mobility in Gebiedsontwikkelingen. We richten een zorgvuldig proces in waarbij we relevante stakeholders meenemen in verschillende werksessies om zo mobiliteitsambities op te halen. Hierbij gebruiken wij onze brede expertise op verschillende mobiliteitsthema’s, door verschillende experts in te zetten die vanuit hun actuele kennis over trends & ontwikkelingen zorgen voor prikkelende input en sturing richting Smart Mobility oplossingen voor gebiedsontwikkelingen.

Belangrijk hierbij is voor ons een integrale blik op mobiliteit. Daarom gebruiken we in onze aanpak de vijf thema’s van Goudappel’s Smart Mobility wheel:

  1. Verstedelijkingskeuzes: meedenken over differentiatie in ruimtelijke dichtheden, functiemix en ambitieniveaus per mobiliteitsmilieu. Verstedelijkingskeuzes vormen immers de bron van mobiliteitsgedrag.
  2. Vraagbeïnvloeding: het is mogelijk om met gedragsprikkels het mobiliteitsgedrag al aan de voorkant te beïnvloeden. Denk hierbij aan parkeerbeleid, parkeernormen, aantrekkelijke fietsstallingen en afspraken over selectieve toegankelijkheid, bijvoorbeeld rondom logistiek en pakketbezorging.
  3. Netwerken en hubs: zorgen dat (de deels bovenplanse) structuren voor wandelen, fietsen, OV en autoverkeer optimaal aansluiten op de gebiedsambities, vanuit het STOMP-principe waarbij elke vervoerwijze de juiste plek krijgt. Hierin wordt bepaald welke infrastructurele aanpassingen randvoorwaardelijk zijn.
  4. Mobiliteitsservices: het is belangrijk om Mobiliteit 2.0 goed te faciliteren. Denk hierbij aan de opkomst van deelmobiliteit en MaaS, het realiseren van community-voorzieningen in mobiliteitshubs, het faciliteren van nieuwe e-vervoerwijzen en logistieke ontwikkelingen (o.a. pakketbezorging, e-micrologistiek).
  5. Inrichting openbare ruimte binnen het plangebied: zorgen dat de uitstraling en prioriteiten aansluiten op het gewenste mobiliteitsgedrag. Denk aan fijnmazige wandel- en fietsroutes, sociale veiligheid en levendigheid in het ontwerp (rust, ruis en reuring) en de omgang met gemotoriseerd verkeer.
Smart mobility wheel

Het Smart Mobility wheel zoals we dat bij Goudappel gebruiken

We redeneren hierbij vanuit het STOMP-orderingsprincipe (Stappen, Trappen, OV, Mobility as a Service en de Privéauto), maar gaan zelfs een stap verder. Met behulp van het Smart Mobility wheel focussen we ons namelijk op de synergie tussen vervoersmodaliteiten en beschouwen we het mobiliteitssysteem als één geheel, maar ook als integraal onderdeel van de omgeving.

Onze aanpak in de praktijk

Deze aanpak en gedachtegang passen we al toe in verschillende projecten. Bijvoorbeeld in de gemeente Haarlemmermeer. Haarlemmermeer heeft een enorme ruimtelijke ontwikkelopgave van ca. 30.000 woningen en arbeidsplaatsen. Ontwikkelgebieden die zijn aangewezen door de gemeente om aan deze opgave te voldoen, zijn Nieuw-Vennep West en Cruquius Zwaanshoek. Gebieden die op dit moment voornamelijk nog bestaan uit weiland. De uitdaging is dan ook vooral hoe we deze woonwijken ontwikkelen en deze op een goede manier aansluiten op het omliggende gebied. Naast een passend pakket aan infrastructuur en het voorkomen van nieuwe knelpunten vraagt dat namelijk ook om efficiënt ruimtegebruik om te zorgen voor een prettig leefbaar gebied.

Vanaf begin 2022 zijn we betrokken bij het opstellen van MobiliteitsProgramma's van Eisen (MPvE's) voor deze twee gebiedsontwikkelingen. Zo helpen we de gemeente om in een vroeg stadium van de planvorming kaders te scheppen voor duurzame mobiliteitsconcepten in de plangebieden. Samen zorgen we er zo voor dat mobiliteit bijdraagt aan een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving in Nieuw-Vennep West en Cruquius Zwaanshoek.

Meer weten over MobiliteitsProgramma’s van Eisen?

We helpen u graag met het scheppen van de juiste kaders voor mobiliteit in uw gebiedsontwikkeling.

Neem contact op