Actieplan Verkeersveiligheid Alkmaar: integraal werken aan veiligere straten

Aanleiding: verkeersveiligheid als urgente opgave

De verkeersveiligheid in Nederland staat al jaren onder druk door een stijgend aantal verkeersslachtoffers. Ook in Alkmaar was deze ontwikkeling zichtbaar: het aantal ongevallen met slachtoffers lag hoger dan gemiddeld in vergelijkbare gemeenten. Tegelijkertijd bleek uit enquêtes voor de Stedelijke Mobiliteitsvisie Alkmaar 2040 (die Goudappel samen met de gemeente opstelde) dat verkeersveiligheid door inwoners als één van de belangrijkste thema’s wordt gezien. Deze combinatie was voor de gemeente Alkmaar aanleiding om Goudappel te vragen een actieplan verkeersveiligheid op te stellen.

Integrale aanpak: van analyse naar gedragen actieplan

Goudappel werkte samen met de gemeente Alkmaar volgens een gestructureerde en integrale aanpak:

1. Vaststellen van kaders en uitgangspunten
   We gebruikten het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) en de Stedelijke Mobiliteitsvisie Alkmaar 2040 als uitgangspunt. Daarnaast maakten we gebruik van een bestaande verkeersveiligheidsanalyse waarin risicolocaties, leeftijdsgroepen en vervoerwijzen waren geïdentificeerd.
2. Ontwikkelen en bespreken van het concept actieplan
   Op basis van de risicoanalyse en uitgangspunten stelden we een concept actieplan op. Dit plan is in meerdere werksessies besproken met de gemeente, de veiligheidsregio, politie, provincie Noord-Holland en de lokale busmaatschappij. Zo ontstond een samenhangend plan met breed draagvlak.
3. Uitwerken van een wegencategoriseringsplan
   Centraal in de aanpak stond de ontwikkeling van het wegencategoriseringsplan (WCP), waarin de ambities uit de mobiliteitsvisie zijn vertaald naar een wensbeeld voor het Alkmaarse wegennet. Met behulp van het afwegingskader 30 km/u en de daarop aansluitende beslisboom is per weg onderbouwd welke wegcategorie het meest passend is en welk wegprofiel daarbij hoort. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen quick-wins en ingrijpende reconstructies, en tussen hoge en lage urgentie om de wegen aan te pakken op basis van de huidige verkeerveiligheidsrisico’s.

Uitvoeringsagenda met gerichte maatregelen: een veiliger Alkmaar in zicht

Het Actieplan Verkeersveiligheid Alkmaar mondde uit in een uitvoeringsagenda met 16 maatregelen met daaronder tientallen acties. Elke actie is voorzien van een duidelijke aanleiding, planning (korte, middellange- en lange termijn), kostenindicatie en mogelijke financieringsbron. De 16 maatregelen zijn geordend volgens de drie E’s van verkeersveiligheid: Engineering, Education en Enforcement.

• Engineering (infrastructuur): herinrichting van onveilige 50 km/u-wegen, zoals de Kennemerstraatweg en Vondelstraat, met onder andere vrijliggende fietspaden en snelheidsverlagingen naar 30 km/u. Ook parkeerterreinen bij winkelcentra worden veiliger ingericht voor kwetsbare verkeersdeelnemers.
• Education (gedrag): structurele verkeerseducatie voor jongeren (16–24 jaar) en zichtbare campagnes gericht op veilig gedrag, zoals niet afgeleid zijn door mobiele telefoons en het niet rijden onder invloed.
• Enforcement (handhaving): inzet van flexflitsers voor snelheidscontroles en camerahandhaving op inrijverboden voor snor- en bromfietsen in de binnenstad, aangevuld met gerichte controles waarover gecommuniceerd wordt om de gevoelde pakkans te vergroten. 

Daarnaast bevat het plan afspraken over monitoring, evaluatie en periodieke actualisatie, zodat de verkeersveiligheidsaanpak ook op de lange termijn actueel en effectief blijft.

Expertise van Goudappel: integraal en risicogestuurd werken aan verkeersveiligheid

Dit project laat zien hoe Goudappel gemeenten ondersteunt bij het vertalen van verkeersveiligheidsambities naar uitvoerbare maatregelen. Door risicoanalyses te koppelen aan beleid, samen te werken met partners en infrastructurele-, gedrags- en handhavingsmaatregelen te combineren, helpen wij wegbeheerders om verkeersveiligheidsdoelen daadwerkelijk te realiseren. Daarbij staat de menselijke maat centraal en werken we volgens de principes van de Aanpak SPV.

Voor de toekomst adviseren we andere gemeenten om een vergelijkbaar, proces te volgen: 

1. Breng de risico’s in beeld met een risicoanalyse verkeersveiligheid.
2. Creëer draagvlak door samenwerkingspartners al vroeg te betrekken bij het opstellen van een actieplan.
3. Zorg voor een sterke en herleidbare onderbouwing van een voorgestelde herinrichting van wegen ten behoeve van verkeersveiligheid vanuit een afweegkader en beslisboom.
4. Stel een integraal plan op om risico’s in te perken vanuit de drie E’s van verkeersveiligheid (Engineering, Education, Enforcement) voor het beste resultaat.
5. Maak de uitvoeringsagenda zo concreet mogelijk met duidelijk omschreven acties, met een herleidbare aanleiding, een planning, kostenindicatie en dekkingsmogelijkheden. 

Neem in het plan al op hoe je het actueel houdt en hoe en wanneer je gaat monitoren en evalueren. 

Jaar: 2025
Opdrachtgever: Gemeente Alkmaar