Mobiliteitsvisie Merwedekanaalzone: belangrijke rol voor deelmobiliteit en hub

Project

Merwedekanaalzone

Utrecht is de sterkst groeiende stad van Nederland. Het Rijk en de gemeente Utrecht verwachten dat de stad tussen 2025 en 2030 meer dan 400 duizend inwoners zal tellen; een groei van circa 17% ten opzichte vanaf 2017. Naar verwachting groeit het aantal arbeidsplaatsen en bezoekers mee. In het verlengde van de nationale Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte en de gemeentelijke Ruimtelijke Strategie 2016 kiest de stad Utrecht ervoor om de groei op te vangen met verstedelijking binnen bestaand stedelijk gebied. In het kader van die strategie werkten we voor de Merwedekanaalzone (een van de binnenstedelijke ontwikkellocaties in Utrecht) een mobiliteitsvisie uit.

Over de Merwedekanaalzone

De Merwedekanaalzone is door Utrecht aangewezen als een van de binnenstedelijke ontwikkellocaties. Hier is plek voor ruim 6.000 tot 9.000 nieuwe woningen. De Merwedekanaalzone wordt een complete stadswijk die een toonbeeld is van gezond en duurzaam leven: met vernieuwende toepassingen van hergebruik, energiewinning, klimaatadaptie en innovatieve mobiliteitsoplossingen. De Merwedekanaalzone wordt niet alleen een plek voor prettig wonen, maar zal ook functioneren als een nieuwe verbindende schakel tussen de omliggende wijken.

In 2018 stelde de gemeenteraad van Utrecht de milieueffectrapportage (MER) en Ruimtelijke Agenda van de Omgevingsvisie Merwedekanaalzone vast. Hierin staat dat er in dit gebied 6.000 woningen mogen worden gebouwd. In de Ruimtelijke Agenda staat ook het verzoek om te onderzoeken of er op een verantwoorde en gezonde manier kan worden doorgegroeid naar 10.000 woningen. Een deel van deze onderzoeken ging over mobiliteit. Goudappel was bij beide onderzoeken betrokken.

Wat hebben we gedaan?

Ten eerste ging het om het onderzoek Mobiliteit Merwedekanaalzone, een onderzoek dat ingaat op de strategische mobiliteitsvragen uit de omgevingsvisie Merwedekanaalzone. Met het Utrechtse verkeersmodel is onderzocht wat er met de bereikbaarheid en leefbaarheid gebeurt rondom de Europalaan bij volledige transformatie van de Merwedekanaalzone met 9.000 woningen in 2030. Bij de analyse zijn de grenzen opgezocht van wat mogelijk is binnen de kaders van het huidige beleid. Dan gaat het bijvoorbeeld om een gemiddelde parkeernorm van 0,7 parkeerplaats per woning.

Uit de analyse bleek dat de Merwedekanaalzone dan zoveel autoverkeer zou veroorzaken, dat de bereikbaarheid van de omgeving van de Merwedekanaalzone in het gedrang komt. Ook kunnen fietsers en voetgangers niet meer veilig oversteken. Een toename van inwoners, arbeidsplaatsen en bezoekers in Utrecht zal gepaard gaan met meer verplaatsingen van mensen. Juist bij binnenstedelijke verdichting in de bestaande stad is het wenselijk dat deze mobiliteitsgroei wordt opgevangen zonder dat dit te koste gaat van de fysieke ruimte in de stad. Dit vergt een verschuiving van autogebruik naar lopen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit, die verder gaat dan de huidige ambities van de stad.

Het totale ruimtegebruik van mobiliteit wordt gevormd door de combinatie van het aantal mensen in Utrecht, de verdeling over de vervoerwijzen en het ruimtegebruik per persoon van elke vervoerwijze. Om bij een toenemend aantal mensen het totale ruimtegebruik voor mobiliteit op hetzelfde niveau te houden, is het nodig dat mensen meer kiezen voor ruimte-efficiënte vormen van mobiliteit (lopen, fietsen en openbaar vervoer). De gemeente Utrecht wil dat binnenstedelijke verdichting bijdraagt aan een gezonde toekomst, waarin economische vitaliteit, toeristische aantrekkingskracht, culturele vitaliteit, leefbaarheid, veiligheid en duurzaamheid in wijken en buurten met elkaar verbonden zijn (Healthy Urban Living). Lopen en fietsen voor winkelen, woon-werkverkeer en recreatie draagt hier aan bij.

Merwedekanaalzone hub

Uitwerking van de hub voor de Merwedekanaalzone

Multimodale deelhubs

Het tweede onderzoek ging over het Mobiliteitsconcept voor Merwede (waar Goudappel samen met Rebel aan heeft gewerkt). Hierin wordt het concept van multimodale mobility HUBS uitgewerkt als innovatieve oplossing voor Merwede (het deelgebied tussen de Utrechtse Wilhelminalaan en de Beneluxlaan), en mogelijk voor andere binnenstedelijke verdichtingsgebieden. Hier wordt onder andere aandacht besteed aan deelauto's (verspreid door het gebied over de ondergrondse parkeergarages), een HOV-verbinding (langs Merwede loopt een HOV-verbinding met diverse haltes, in eerste instantie in de vorm van een hoogwaardige busverbinding), taxi’s op afroep (en op termijn zelfs zelfrijdende voertuigen op afroep), pakketwanden (in elke parkeergarage komt een onbemande pakketwand), deelfietsen (elke paar honderd meter kunnen bewoners een standaard-deelfiets ontgrendelen) en de aanwezigheid van dagelijkse voorzieningen zoals een stomerij en koffiebar rondom de HUB (zie ook figuur hieronder). 

Merwedekanaalzone beelden

Illustratie van hoe de wijk Merwede er straks uit komt te zien (bron: zie afbeelding)

Mobiliteitsvisie Merwedekanaalzone

De uitkomsten van deze mobiliteitsonderzoeken worden gebruikt voor het maken van deel 2 van de Omgevingsvisie: het zogenoemde Uitwerkingsplan. Ook bij dit uitwerkingsplan zijn we betrokken geweest. De gemeente Utrecht kiest met dit plan voor een gefaseerde ontwikkeling. Ook worden de effecten op het verkeer gemonitord. Het plan is een van de eerste ontwikkelingen in Nederland waarbij volop wordt ingezet op een ambitieus mobiliteitsconcept met de hub als centraal element. 

Bekijk hier de mobiliteitsvisie voor de Merwedekanaalzone

Instemming Merwede

In oktober 2021 stemde de gemeenteraad van Utrecht in met de plannen voor de wijk Merwede. Merwede is één van de drie deelgebieden van de Merwedekanaalzone en wordt met 6.000 woningen de grootste van de drie. Meer dan de helft van deze woningen valt in het betaalbare segment en er is veel aandacht voor rustige plekken en groen zoals pleinen, binnentuinen en parken. Alle voorzieningen zoals scholen, sportvoorzieningen en horeca is op loopafstand. Ook is er veel ruimte voor creatieve bedrijvigheid. Merwede wordt daarmee een van de grootste binnenstedelijke en autovrije wijken van Nederland. Parkeren kan hier alleen aan de rand van de wijk. Hierdoor ligt de focus op wandelen, fietsen en openbaar vervoer. Daarnaast zijn wandel- en fietsbruggen een belangrijk onderdeel van het mobiliteitsconcept van de Merwedekanaalzone om het gebied te verbinden met andere gebieden zoals Park Transwijk. Eind 2022 wordt naar verwachting begonnen met bouwen.

Lees meer op de website van Merwede.

Opdrachtgever: Gemeente Utrecht
Jaar: 2017 - 2021