Toekomstbeeld OV 2040 Gelderland: bouwen aan een samenhangend ov-netwerk

Project

Strategie en ruimte

Hoe kan de provincie Gelderland het openbaar vervoer toekomstbestendig maken in een periode van sterke woningbouwgroei en toenemende druk op bereikbaarheid en leefbaarheid? Samen met APPM ontwikkelde Goudappel een integrale ov-visie voor de provincie, die bijdraagt aan een robuust regionaal ov-netwerk, aansluit op landelijke ambities en richting geeft aan investeringen.

Forse groeiopgave

De komende jaren worden er tienduizenden woningen gebouwd in Gelderland. Dat zorgt voor meer verplaatsingen en extra druk op de beschikbare ruimte, bereikbaarheid en leefbaarheid. In deze ruimtelijke puzzel speelt naast lopen, fietsen en de auto, openbaar vervoer een cruciale rol. Het ov-netwerk moet de groei opvangen en tegelijkertijd de kwaliteit van de leefomgeving versterken. De provincie had behoefte aan een samenhangende visie op het regionale ov-netwerk richting 2040, in lijn met het landelijke Toekomstbeeld OV 2040.

Integrale aanpak

Om de provincie hierbij te helpen, pasten we een gefaseerde aanpak toe:

Inventarisatie: eerst inventariseerden we alle lokale en regionale gewenste maatregelingen op het gebied van ov en woningbouw.
Selectie en analyse: vervolgens filterden we deze maatregelen op basis van provinciale doelstellingen en rekenden we de effecten van maatregelen door met het verkeersmodel Nederlands Regionaal Model Oost-Nederland (NRM-Oost).
Prioritering en uitwerking: daarna ontwikkelden we een hulpmiddel dat inzicht geeft in hoeveel reizigers profiteren van een maatregel. Dat helpt bij het prioriteren en selecteren van maatregelen uit de uitvoeringsagenda. Ook maakten we kaartbeelden van het Toekomstbeeld OV 2040 in afstemming met regionale stakeholders.

Ambitiekaart toekomstbeeld OV Gelderland

Ambitiekaart voor het Toekomstbeeld OV Gelderland

Omschrijving van deze afbeelding

Deze afbeelding is een schematische netwerkkaart met de titel "Figuur 1: Ambitiekaart Toekomstbeeld OV Gelderland". Het is een visuele weergave van hoe de provincie Gelderland wil dat het openbaar vervoer (trein en hoogwaardige busverbindingen) er in de toekomst uitziet.

Algemene opzet

De kaart is geen natuurgetrouwe landkaart, maar een gestileerde netwerkkaart (vergelijkbaar met een metrokaart). De lijnen representeren belangrijke OV-corridors die steden binnen en buiten de provincie met elkaar verbinden. De achtergrond toont heel licht de contouren van de provincie Gelderland.

Belangrijkste knooppunten (Hubs)

De kaart heeft twee centrale 'harten' waar de meeste lijnen samenkomen:

Arnhem Centraal: Het grootste knooppunt in het midden van de kaart.
Nijmegen: Gelegen net ten zuiden van Arnhem. Samen vormen zij de as van de "Arnhem-Nijmegen regio", waar het netwerk het dichtst is.

De verschillende verbindingen (Lijnen)

De kaart gebruikt verschillende kleuren en diktes om het type vervoer aan te duiden:

Dikke lijnen (Trein): Er zijn dikke lijnen voor Intercity's en iets dunnere voor sprinters/stoptreinen.
- Blauw/Cyaan: Verbindingen vanuit de Randstad (Amersfoort) naar het noorden (Zwolle) en oosten (Apeldoorn/Deventer).
- Groen en Paars: De drukke assen tussen Utrecht, Arnhem en Nijmegen, en verder richting het zuiden ('s-Hertogenbosch).
- Roze: De IJssellijn die Zwolle, Deventer, Zutphen en Arnhem verbindt.
- Bruin/Oker: De lijn van Arnhem via Doetinchem naar Winterswijk (de Achterhoek).
Gestippelde of dubbele lijnen (BRT en HOV): Dit zijn hoogwaardige busverbindingen (Bus Rapid Transit). Een opvallende rode lijn verbindt bijvoorbeeld Barneveld met Ede-Wageningen.
Internationale verbindingen: Er zijn grijze lijnen die over de landsgrens lopen richting Duitsland, zoals naar Emmerich, Bocholt en Münster.

Legenda en symbolen

Cirkels: Grote cirkels zijn belangrijke treinstations; kleinere cirkels zijn lokale haltes of busstops.
Gele sterren/Ruitjes: Deze markeren "hubs", plekken waar verschillende vormen van vervoer (zoals deelmobiliteit en OV) optimaal op elkaar aansluiten.
Woningbouw-icoontjes: Op de kaart zijn kleine icoontjes van huisjes te zien. Deze geven aan waar grote nieuwe woonwijken gepland zijn, zodat direct zichtbaar is of daar goed OV in de buurt komt.

Het Toekomstbeeld OV 2040 Gelderland

De kern van het toekomstbeeld is een ambitienetwerk voor 2040, waarin het huidige netwerk wordt aangevuld met maatregelen rondom vijf kernprincipes:

Sterke ov-ruggengraat:
- Vaker later rijden van intercity’s en sprinters
- Snelle regionale treinverbindingen, zoals de RegioExpres tussen Arnhem en Doetinchem
- Inzet van hoogwaardig openbaar vervoer in de vorm van BRT: snelle, directe buslijnen met een hogere frequentie
- Versterken internationale treinverbindingen richting onder andere Duitsland
Goed overstappen:
- Ontwikkelen en verbeteren van mobiliteitshubs op strategische locaties, bijvoorbeeld nabij woningbouwlocaties, waar gebruikers eenvoudig overstappen tussen trein, bus, fiets en auto.
Fijnmazig en aanvullend netwerk:
- A-, B- en C-buslijnen, buurtbussen en flexibel vervoer zoals haltetaxi’s om het hoofd ov-netwerk te voeden
- Aansluitingen verbeteren, overstappen optimaliseren en beter ontsluiten van landelijke gebieden zodat alle inwoners toegang hebben tot het ov-netwerk
Ov en woningbouw koppelen:
- Nieuwe woningbouw zoveel mogelijk nabij ov-knooppunten en bestaande infrastructuur, om duurzame mobiliteit te realiseren (“De eerste paal is een haltepaal”)
Duurzaam en inclusief ov-systeem:
- Zero-emissie busvervoer in 2030 en het verduurzamen van spoorlijnen richting 2050
- Ontwikkelen van laadvoorzieningen
- Verbeteren van toegankelijkheid, betaalbaarheid en sociale veiligheid met toegankelijke haltes, reisassistentie en eenduidige tarieven, zodat ov voor iedereen bruikbaar blijft.

Vaststelling

Eind 2025 stelden de Gedeputeerde Staten het plan vast, inclusief een actieprogramma met een investeringsbudget. Het plan vormt onder andere input voor de nieuwe ov-concessies in Gelderland. Ook zorgt het voor samenhang tussen de concessies binnen en buiten de provincie, zoals de concessie IJssel-Vecht waarvoor Gelderland samenwerkt met Overijssel en Flevoland.

“Prettige samenwerking in de voorbereiding van sessies. De gesprekken met de regio’s liepen heel goed: er werd goed geluisterd en men voelde zich gehoord. Korte lijntjes, heldere communicatie en snelle reacties. Complimenten voor kaartbeelden, afweegkader, methodiek en trechter. Producten waar de provincie goed mee verder kan!”

Bas Kippers (provincie Gelderland)

Belang van integrale aanpak

Dit project bewijst het belang van een integrale aanpak van ruimte en mobiliteit. Alleen zo ontstaat een gedragen toekomstbeeld. Om groei op te vangen en brede welvaart en leefbaarheid te versterken, gaat een toekomstbestendig ov-netwerk niet alleen om meer lijnen, maar juist om het samenspel tussen de verschillende onderdelen. Eén stevig basis ov-netwerk, aangevuld met fijnmazige aanvoer, mobiliteitshubs en aangesloten op betaalbare en toegankelijke voorzieningen, oftewel: publieke mobiliteit.

Opdrachtgever: Provincie Gelderland
Jaar: 2024 – 2025